مطالعه تطبیقی تعارض حقوق ذی نفعان در مدیریت دارایی مجازی پس از فوت در حقوق ایران و ایالات متحده (با تاکید بر قانون (RUFADAA)

تحول ساختار دارایی در عصر حاضر، نظام های حقوقی را با پرسش های بنیادین و نوظهوری مواجه ساخته که از جمله مهم ترین آن ، سرنوشت دارایی مجازی اشخاص پس از مرگ می باشد. مواردی چون ایمیل­ها، پست­های تصویری و ویدئویی و سایر داده های شخصی، به رغم برخورداری از ارزش اقتصادی، عاطفی و حتی فرهنگی، به سبب ماهیت ناملموس خود، ساختار قراردادی پیچیده و دخالت مستقیم و غیرمستقیم بازیگران متعدد، از جمله شرکت های ارائه دهنده خدمات، با چالش های حقوقی جدی در حوزه جانشینی پس از فوت مواجهند. در این میان، منافع بازیگران اصلی در مدیریت آن­ها– از جمله اراده کاربر متوفا، حقوق بازماندگان اعم از وارث، موصی له یا وصی، ملاحظات حریم خصوصی سایر کاربران، منافع اقتصادی شرکت های ارائه­کننده خدمات دارایی مجازی و در نهایت مصالح عمومی جامعه – هم راستا نبوده و در مواردی متعارض اند. در چنین بستری، مسئله اصلی، شناسایی و تحلیل حقوقی این تعارضات و ارزیابی راه کارهای حل آن ها در چارچوب اصول حقوقی است. مقاله حاضر با بهره گیری از روش توصیفی – تحلیلی، ضمن تشریح مفهوم دارایی مجازی، به واکاوی وضعیت حقوقی مدیریت این بخش از میراث اشخاص پس از فوت می پردازد و با شناسایی ذی نفعان اصلی – شامل خود کاربر، نمایندگان قانونی، شرکت های ارائه دهنده خدمات، سایر کاربران، نمایندگان قانونی و منافع عمومی – به تبیین تعارضات محتمل میان حقوق و منافع آن ها می پردازد. در ادامه، با تمرکز بر نوآوری های قانون اصلاحی متحدالشکل دسترسی به دارایی مجازی(RUFADAA) در حقوق ایالات متحده، ظرفیت های حقوق تطبیقی در دو کشور ایران و ایالات متحده آمریکا، برای حل این تعارضات واکاوی شده­است. یافته های تحقیق نشان می دهد که حل این تعارضات، مستلزم طراحی یک نظم حقوقی چندلایه، مبتنی بر تقدم اراده کاربر، حمایت از حریم خصوصی، تضمین حقوق وراث و در عین حال توجه به مصالح عمومی است. این پژوهش در پایان، با الهام از الگوی قانون RUFADAA، پیشنهاداتی ناظر بر تقنین منسجم در نظام حقوقی ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حساب مجازی ، فوت ، تعارض منافع ، نماینده قانونی ، RUFADAA