السردیات، نظریه سیمپسون، توفیق الحکیم، لعبه الموت

نمایش نامه به عنوان گونه ای ادبی، بر روایت تکیه دارد و بررسی ساختار روایی آن می تواند در تبیین معنای اثر موثر باشد. سیمپسون، سبک شناس معاصر، با تحلیل زبانی شیوه روایتگری، امکان تحلیل ایدئولوژیک اثر را فراهم تعتمد المسرحیه، بوصفها جنسا ادبیا، علی السرد، ویمکن ان تسهم دراسه بنیتها السردیه فی الکشف عن دلالات العمل. ویتیح سیمبسون، بوصفه احد الباحثین المعاصرین فی الاسلوبیه، تحلیل الایدیولوجیا فی العمل الادبی من خلال التحلیل اللغوی لاسالیب السرد. وفی هذا السیاق، تمثل مسرحیه لعبه الموت لتوفیق الحکیم، الکاتب المسرحی المصری، بوصفها عملا فلسفیا، مجالا مناسبا لتطبیق هذه النظریه. ومن ثم، یسعی هذا البحث، من خلال اعتماد تحلیل المحتوی النوعی وفق المنهج الوصفی التحلیلی، الی تحدید اسالیب السرد والعناصر الموثره فیها فی مسرحیه لعبه الموت فی ضوء نظریه سیمبسون السردیه، وبیان کیفیه اسهام هذه الاسالیب فی نقل الرویه الفلسفیه للحکیم. وانطلاقا من ذلک، یهدف البحث اساسا الی تحلیل البنیه السردیه واسالیب تمثیل المعنی فی هذا العمل، مع الترکیز علی التمییز بین وجهه النظر السردیه بزاویه المتکلم ووجهه النظر السردیه بزاویه الغائب، فضلا عن المنظور النفسی، فی اطار نظریه سیمبسون. وتظهر النتائج ان وجهه النظر السردیه بزاویه الغائب هی السائده فی مسرحیه لعبه الموت، وان الوجهیه الایجابیه تتجلی بصوره اوضح فی صیغ الامر، والصیغ التمنیه، والجمل المعبره عن الآراء، والافعال الداله علی نقل الاقوال. ویسهم هذا الاسلوب فی عرض الرویه الفلسفیه التی یعکسها العمل، ولا سیما فیما یتعلق بمعانی الحیاه والموت والمصیر والحب، من دون تدخل فی عرضها او اصدار احکام بشانها، اذ یترک للقارئ او المشاهد استخلاص النتائج وتکوین موقفه منها. ومع ذلک، تنقل الوجهیه الایجابیه الی المتلقی احساسا بالیقین وغیاب الغموض فی الآراء المطروحه. والی جانب ذلک، توظف وجهه النظر السردیه بزاویه المتکلم علی نحو محدود، مع الاستعانه بالوجهیه الایجابیه والسلبیه والمحایده، بما یسهم فی تنویع السرد وتعمیق تصویر الشخصیات ووجهات نظرها. .

کلیدواژه ها:

روایت شناسی ، نظریه سیمپسون ، توفیق الحکیم ، لعبه الموت