بازخوانی امکان سنجی الهیات سیاسی در اندیشه سیاسی اندیشمندان اسلامی بر مبنای نظریه کارل اشمیت

مسئله محوری این پژوهش، بازخوانی و امکان سنجی مفهوم «الهیات سیاسی» در اندیشه سیاسی اندیشمندان اسلامی بر اساس چهارچوب نظری کارل اشمیت است. اشمیت با رویکردی جامعه شناسانه، مفاهیم بنیادین نظریه مدرن دولت را صورت های سکولار شده مفاهیم الهیاتی مسیحی می داند و معتقد است سیاست مدرن از رهگذر انتقال مفاهیم الهیاتی به حوزه دولت و حاکمیت، ماهیتی الهیاتی سیاسی یافته است. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا بر مبنای تلقی اشمیت از الهیات سیاسی، می توان از تحقق این مفهوم در اندیشه سیاسی اندیشمندان اسلامی سخن گفت. فرضیه پژوهش بر این اساس استوار است که به دلیل تفاوت های ساختاری میان الهیات اسلامی و مسیحی، عدم تفکیک نهادی دین و سیاست در سنت اسلامی و غلبه مبانی ایمانی بر عقلانیت سکولار، الهیات سیاسی به معنای اشمیتی آن، در اندیشه سیاسی اسلامی به طور کامل قابل تحقق نیست. این مقاله با بهره گیری از روش پدیدارشناسانه و تحلیل تفسیری، آرای سیاسی اندیشمندان اسلامی را بر اساس مولفه های الهیات سیاسی اشمیت ارزیابی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه برخی عناصر الهیات سیاسی در این اندیشه ها قابل شناسایی است، تفاوت های الهیاتی و تاریخی اسلام و مسیحیت مانع از انطباق کامل الگوی اشمیتی با سنت اسلامی می شود؛ ازاین رو، مفهوم الهیات سیاسی در بستر اسلامی نیازمند بازخوانی و بازتعریف نظری است.

کلیدواژه ها:

کارل اشمیت ، الهیات سیاسی ، اندیشه سیاسی اسلام ، الهیات ، تحلیل تفسیر