ارزیابی پایداری مناطق شهری در کلان شهر مشهد: رویکردی مبتنی بر مدل بارومتر پایداری و آنتروپی شانون

زمینه و هدف: رشد فزاینده شهرنشینی در کنار تشدید تغییرات آب و هوایی، چالش های عظیمی را بر سر راه کلان شهرها قرار داده است. به منظور مدیریت این چالش ها ارزیابی پایداری شهری ابزاری کارآمد است. لذا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی پایداری مناطق سیزده گانه کلان شهر مشهد، با استفاده از مدل بارومتر پایداری انجام شده است. روش بررسی: روش این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است. به منظور ارزیابی پایداری مناطق مشهد، ۴۱ زیرمعیار پس از بررسی گسترده منابع معتبر ملی و بین المللی و روش دلفی غربال و انتخاب شدند. برای به دست آوردن وزن زیر معیارها از روش آنتروپی شانون استفاده شد. سطح پایداری مناطق مشهد با استفاده از مدل بارومتر پایداری در ۴ بعد زیست محیطی، کالبدی-فضایی، اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی - آموزشی تجزیه وتحلیل گردید و نقشه ها به کمک نرم افزار ArcGIS ترسیم شدند. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که مناطق ۸ و ۱۳ شرایط مناسب تری را نسبت به دیگر مناطق کلان شهر مشهد دارا بوده و در شرایط پایدار بالقوه قرار دارند. مناطق ۱۱، ۹، ۱، ۱۰ و ۷ به ترتیب با امتیازات ۵۰۸/۰، ۴۸۴/۰، ۴۷۸/۰، ۴۵۰/۰ و ۴۳۸/۰ در شرایط پایداری متوسط و مناطق ۱۲، ۵، ۲، ۴ ، ۶ و ۳ به ترتیب با امتیازات ۳۷۹/۰، ۳۶۸/۰، ۳۴۴/۰، ۳۱۸/۰، ۳۰۰/ ۰ و ۲۸۰/۰ در شرایط بالقوه ناپایدار قرار دارند. بحث و نتیجه گیری: در مجموع نتایج حاصل از بررسی و تحلیل شاخص های ارزیابی پایداری نشان از وضعیت نامطلوب پایداری در مناطق ۱۲، ۵، ۲، ۴ ، ۶ و ۳ که با مشکلات در زمینه پایداری اکوسیستم و انسانی مواجه هستند، دارد. بنابراین نیازمند توجه ویژه برای دستیابی به شهری پایدارتر می باشند. نتایج این تحقیق به مدیران و تصمیم گیران شهری ابزار تصمیم گیری مفیدی برای بهبود مدیریت و توسعه پایدار شهری ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، ارزیابی پایداری ، بارومتر پایداری ، آنتروپی شانون ، کلان شهر مشهد.