بررسی مفهوم حکمروایی طراحی شهری؛ تبیین اهداف، اصول و ابزارها

با گسترش پیچیدگی های مدیریت و توسعه ی شهری، توجه به حکمروایی طراحی شهری به عنوان چارچوبی برای ارتقای کیفیت تصمیم گیری، مشارکت ذی نفعان و تحقق توسعه ی پایدار افزایش یافت. ازاین رو، تبیین ابعاد نظری و مفهومی این رویکرد از اهمیت ویژه ای برخوردار شد. هدف این مقاله، تبیین جامع مفهوم حکمروایی طراحی شهری و بررسی مبانی نظری، سیر تحول، ضرورت ها، اهداف، اصول و ارزش ها، ذی نفعان، شاخص های ارزیابی، ابزارهای تحقق و موانع استقرار آن بود تا چارچوبی منسجم برای شناخت این مفهوم و کاربرد آن در فرآیندهای طراحی شهری ارائه شود. این پژوهش با رویکردی کیفی و به روش مرور نظام مند و تحلیلی انجام شد. داده ها از طریق مطالعه ی منابع معتبر داخلی و خارجی، کتاب ها، مقالات علمی و اسناد تخصصی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی سازمان دهی و تحلیل شدند. سپس مفاهیم و مولفه های اصلی حکمروایی طراحی شهری استخراج و در قالب چارچوبی منسجم تبیین شدند. یافته ها نشان دادند که حکمروایی طراحی شهری، فراتر از یک الگوی مدیریتی، چارچوبی مشارکتی برای هماهنگی میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی، جامعه ی مدنی و شهروندان در راستای ارتقای کیفیت محیط شهری، عدالت فضایی و پایداری است. همچنین یافته ها نشان داد که تحقق حکمروایی طراحی شهری مستلزم تقویت مشارکت عمومی، شفافیت، پاسخگویی، هماهنگی نهادی، بهره گیری هم زمان از ابزارهای رسمی و غیررسمی و رفع موانع ساختاری، مدیریتی و فرهنگی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با یکپارچه سازی مبانی نظری و مولفه های اصلی حکمروایی طراحی شهری، چارچوبی مفهومی برای شناخت، تحلیل و توسعه این رویکرد در پژوهش ها و فرآیندهای طراحی شهری ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حکمروایی طراحی شهری ، مشارکت شهروندی ، کیفیت محیطی ، طراحی شهری ، منفعت عمومی