تحلیل فضایی-استراتژیک دسترسی پذیری محله ای بر پایه الگوی شهر ۱۵ دقیقه ای (مورد پژوهی: محله آقاکبیر و محله ملاصدرا قزوین)

مقدمه: الگوی «شهر ۱۵ دقیقه ای» با تاکید بر مجاورت، تراکم، تنوع و دیجیتالی سازی، در پی بازتعریف رابطه فضا-زمان در زیست روزمره شهروندان است. شهر قزوین به واسطه بافت ارگانیک تاریخی و محلات نوساز برنامه ریزی شده، بستری مناسب برای بررسی تطبیقی ظرفیت انطباق با این رویکرد فراهم می کند.هدف پژوهش: این پژوهش، دسترسی پذیری پیاده و ظرفیت انطباق دو محله با ریخت شناسی متفاوت در شهر قزوین—آقاکبیر (بافت قدیمی و ارگانیک) و ملاصدرا (بافت جدید و برنامه ریزی شده)—را با اصول شهر ۱۵ دقیقه ای بررسی و راهبردها و پروژه های عملیاتی متناسب با هر محله را تدوین می کند.روش شناسی: پژوهش در پارادایم اثبات گرایی، از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تطبیقی است. دسترسی پیاده به ۱۳ کاربری خدماتی با تحلیل شبکه در آرک جی .آی. اس. در فواصل ۲۰۰ تا ۸۰۰ متر (معادل ۵ تا ۲۰ دقیقه رفت وبرگشت) سنجیده شد. سپس با تحلیل سوآت و ماتریس کیو.اس.پی.ام، موقعیت استراتژیک و اولویت راهبردهای هر محله تعیین شد.یافته ها و بحث: آقاکبیر به دلیل ریزدانگی، اختلاط کاربری و پراکنش مویرگی خدمات، دسترسی زمانی سریع تری از ملاصدرا دارد، اما با محدودیت کیفیت زیرساخت پیاده و اشغال فضا توسط خودرو مواجه است. ملاصدرا با معابر منظم تر، ظرفیت کالبدی بیشتری برای توسعه حمل ونقل فعال دارد. آقاکبیر در موقعیت محافظه کارانه و ملاصدرا در موقعیت تهاجمی قرار گرفت.نتیجه گیری: ظرفیت انطباق محلات با شهر ۱۵ دقیقه ای یکسان نیست و «دسترسی موجود» و «ظرفیت مداخله» دو مفهوم مکمل هستند. در آقاکبیر ارتقای کیفیت پیاده روی و در ملاصدرا تکمیل شبکه پیاده و دوچرخه در اولویت است؛ بنابراین شهر ۱۵ دقیقه ای نباید استانداردی یکسان برای همه محلات باشد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی استراتژیک ، تحلیل شبکه ، دسترسی پذیری محله ای ، دسترسی پیاده ، شهر ۱۵ دقیقه ای ، قزوین ، SWOT-QSPM