تبیین پیشران های توسعه نواحی نوآوری شهری با بهره گیری از نظریه داده بنیاد متنی در کلان شهر تهران

هدف پژوهش، شناسایی و تبیین پیشران های کلیدی و شاخص های موثر در سنجش قابلیت نواحی نوآوری شهری تهران به عنوان محرک توسعه محلی است. نواحی نوآوری با تلفیق دارایی های اقتصادی، فیزیکی و شبکه ای، در تقویت اقتصاد دانش بنیان و پیوند میان دانشگاه، صنعت، مدیریت شهری و جامعه محلی نقش مهمی دارند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی و اکتشافی است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۱ نفر از خبرگان شامل مدیران شهری، متخصصان سیاست گذاری علم وفناوری و استادان دانشگاه گردآوری شد که به روش هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش تحلیل محتوا و کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم افزار مکس کیودا انجام گرفت. برای تایید پایایی و روایی نیز از مثلث سازی و بازبینی خبرگان استفاده شد. یافته ها به شناسایی ۹ مقوله اصلی و ۴۵ کد میانی در قالب مدل پارادایمی منجر شد. مقوله های اصلی، از جمله حکمرانی یکپارچه، معماری داده و هوشمندی، شبکه سازی بین المللی و زیرساخت های فیزیکی - کالبدی، در ابعاد شرایط علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها دسته بندی شدند. نتایج نشان داد سنجش قابلیت نواحی نوآوری تنها به ارزیابی زیرساخت های فیزیکی محدود نیست و مستلزم توجه هم زمان به ظرفیت های نهادی، انسانی، فناورانه و اجتماعی است. همچنین، بلوغ نواحی نوآوری شهری تهران، از جمله نواحی دانشگاه شریف، دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه تهران، نیازمند گذار از رویکرد کالبدی صرف به تقویت زیرساخت های یادگیری و حکمرانی مشارکتی است. این نواحی در صورت برخورداری از مدیریت یکپارچه، می توانند به موتور محرک توسعه محلی و ارتقای کیفیت زندگی تبدیل شوند و زمینه شکوفایی پایدار شهری را فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

Urban Innovation Districts ، Drivers of Development ، Innovation Ecosystem ، Contextual Grounded Theory ، Tehran Metropolis