بازتعریف حکمرانی فضای سبز شهری در عصر کم آبی: واکاوی اهداف، ذی نفعان و مرزهای نمایندگی در چند کلان شهر ایران

مقدمه: تشدید کم آبی، فشار بر منابع آب و نابرابری در دسترسی و کیفیت فضای سبز، الگوی متعارف مدیریت فضای سبز شهری را که عمدتا بر افزایش سرانه و توسعه کالبدی استوار است، با چالش مواجه کرده و ضرورت بازاندیشی در اهداف، ذی نفعان و پاسخگویی نهادی را برجسته ساخته است.هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بازتعریف حکمرانی فضای سبز شهری در عصر کم آبی و واکاوی شکاف میان وضعیت موجود و مطلوب در پنج کلان شهر تهران، مشهد، اصفهان، شیراز و تبریز انجام شد.روش شناسی: پژوهش با رویکرد کیفی و تفسیری انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ خبره گردآوری شد. راهنمای مصاحبه و تحلیل داده ها بر مبنای ۱۲ پرسش مرزی سیستم های ابتکاری انتقادی در چهار بعد انگیزش، کنترل، دانش و مشروعیت سازمان دهی و داده ها با تحلیل مضمون بررسی شدند.یافته ها و بحث: تحلیل داده ها به شناسایی ۴۰ کد مفهومی انجامید. یافته ها نشان داد حکمرانی موجود با غلبه نگاه کمی و پروژه محور، تمرکز نهادی، مشارکت محدود ذی نفعان، کم توجهی به دانش محلی و اجرایی و ضعف شفافیت همراه است. مقایسه بین شهری نیز نشان داد با وجود تفاوت در برجستگی مسائل، جهت کلی نقد حکمرانی در پنج شهر مشابه است. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی بر پنج رکن سازگاری با کم آبی، عدالت فضایی و اجتماعی، مشارکت موثر، دانش چندمنبعی و پاسخگویی نهادی استوار شد.نتیجه گیری: بازتعریف حکمرانی فضای سبز مستلزم گذار از مدیریت فنی و پروژه محور به حکمرانی چندذی نفعی، عدالت محور و پاسخگو است.

کلیدواژه ها:

Urban Green Space Governance ، Water Scarcity ، spatial justice ، Critical Systems Heuristics ، Stakeholder Participation