تبیین میزان رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیط شهری مطالعه موردی: خیابان خیام شهر قزوین

مقدمه: کیفیت محیط شهری از عوامل موثر بر کیفیت زندگی و رضایتمندی شهروندان است و ابعاد کالبدی، عملکردی، اجتماعی و ادراکی را در بر می گیرد. شاخص هایی مانند ایمنی، دسترس پذیری، آسایش، سرزندگی، خوانایی و کیفیت بصری در ارتقای فضاهای عمومی و افزایش حضور شهروندان نقش دارند. خیابان خیام قزوین به عنوان یکی از محورهای مهم تجاری و خدماتی شهر، باوجود برخورداری از تنوع کاربری و تردد بالا، با چالش هایی نظیر تراکم ترافیک، فرسودگی پیاده روها، کمبود مبلمان شهری و فضاهای مکث مواجه است. ازاین رو، پژوهش حاضر به بررسی رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیطی این خیابان و شناسایی عوامل موثر بر آن می پردازد.هدف پژوهش: هدف اصلی، ارزیابی کیفیت محیطی خیابان خیام از دیدگاه شهروندان، شناسایی نقاط قوت و ضعف و تبیین عوامل موثر بر رضایتمندی و حضورپذیری باهدف ارائه راهکارهای ارتقایی در چارچوب طراحی شهری پایدار است.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی با رویکرد آمیخته است. داده های کمی از طریق پرسش نامه و با استفاده از نرم افزار اس.پی.اس.اس. و تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شدند. در بخش کیفی نیز مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۲ متخصص شهرسازی و تحلیل کدگذاری انجام گرفت.یافته ها و بحث: نتایج نشان داد کیفیت پیاده روها، ایمنی، مبلمان شهری، فضای سبز، دسترس پذیری، کیفیت بصری، تنوع کاربری و سامان دهی ترافیک از عوامل موثر بر ادراک و رضایتمندی شهروندان هستند. همچنین، بهبود مسیرهای پیاده، توسعه فضاهای مکث و تعامل اجتماعی و ارتقای منظر شهری از مهم ترین اولویت های مداخله شناسایی شدند.نتیجه گیری: ارتقای کیفیت محیطی خیابان خیام مستلزم رویکردی یکپارچه در طراحی و مدیریت شهری، با تاکید بر بهبود شرایط پیاده، افزایش ایمنی، ارتقای مبلمان و منظر شهری و سامان دهی ترافیک است تا رضایتمندی شهروندان و حضورپذیری فضا تقویت شود.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیط شهری ، رضایتمندی شهروندان ، خیابان شهری ، سرزندگی شهری ، فضای عمومی ، حضورپذیری شهری ، منظر شهری