شرایط مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی در حقوق ایران و افغانستان

چکیدهپذیرش مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی از مهم ترین تحولات حقوق کیفری معاصر محسوب می شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، شرایط مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی را در دو نظام حقوقی ایران و افغانستان مورد بررسی قرار می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در حقوق ایران، ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و در حقوق افغانستان، ماده ۹۶ کد جزای مصوب ۱۳۹۶، مبنای اصلی مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی را تشکیل می دهند. شرایط عمومی مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی در هر دو نظام شامل ارتکاب جرم توسط شخص حقیقی، وجود رابطه نمایندگی یا مدیریتی و ارتکاب جرم در راستای منافع شخص حقوقی است. شرایط اختصاصی نیز شامل اصل قانونی بودن جرم و مجازات، انتساب رفتار مجرمانه به شخص حقوقی، نقش اشخاص تصمیم گیرنده و محدود بودن مسئولیت به جرایم تعزیری می باشد. مطالعه تطبیقی نشان می دهد که هر دو نظام حقوقی در پذیرش اصل مسئولیت، وابستگی آن به رفتار شخص حقیقی و ضرورت ارتکاب جرم در راستای منافع شخص حقوقی اشتراک دارند، اما در قلمرو اشخاص مسئول، دامنه مجازات ها، شمول نهادهای عمومی و مبانی فقهی، تفاوت های قابل توجهی میان آن ها وجود دارد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، شخص حقوقی ، نماینده قانونی ، جرایم تعزیری ، حقوق ایران ، حقوق افغانستان.