مولفه های سلامت روان از منظر صحیفه سجادیه و نسبت آن با دیدگاه روان شناسان

چکیده سابقه و هدف: بیشتر مطالعات علمی درباره رابطه دین و سلامت روان، بر فهم دیدگاه رهبران یا متون دینی متمرکز است؛ برخی از این آثار به صورت میان رشته­ای و با تاکید بر دیدگاه صحیفه سجادیه است. این نوشتار به بررسی دیدگاه های امام سجاد (ع) درباره حیات طیبه و نسبت سنجی آن با دیدگاه روان شناسان درباره سلامت روان پرداخته است تا به شناخت بهتر و عمیق تر دیدگاه اسلام درباره سلامت روان کمک کند و هم زبانی بین علم و دین را تعمیق بخشد. روش کار: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با روش تحلیل محتوا انجام شد. ابتدا دیدگاه روان شناسان شاخص درباره سلامت روان بررسی و مولفه های مورد نظر ایشان، استخراج گردید. سپس بیانات امام سجاد (ع) درباره حیات طیبه و سایر عناوین مرتبط با سلامت روان از صحیفه سجادیه و سایر منابع معتبر استخراج و دسته بندی شد و مولفه های مورد نظر امام با مولفه های مدنظر روان شناسان مقایسه شد تا نسبت بین رویکرد دین با رویکرد روان شناسان و میزان هم پوشانی تعاریف ایشان با یکدیگر معلوم گردد. مولفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکرده اند. یافته ها: نتایج نشان داد که مفاهیم و رهنمودهای صحیفه سجادیه در زمینه سلامت روان، اگرچه هم پوشانی قابل توجهی با مولفه های مدنظر روان شناسان مثل تعادل عاطفی و هیجانی، روابط مطلوب، رضایت از زندگی، خودشکوفایی، هدفمندی، معناداری زندگی و تاب آوری دارد، تفاوت هایی نیز با آنها دارد که مهم ترین آنها رویکرد این دو دسته نسبت به انسان است. رویکرد صحیفه سجادیه خدامحورانه و رویکرد اصلی روان شناسان انسان مدارانه است. یافته های پژوهش نشان می دهد که صحیفه سجادیه می تواند مبنای غنی و ارزشمندی برای استخراج و تبیین آموزه های اسلامی در زمینه سلامت روان باشد. نتیجه گیری: تعالیم امام سجاد (ع) تامین کننده سبک زندگی متعالی است که علاوه بر تامین سعادت اخروی، مولفه های زندگی دنیوی سالم خدامحورانه ای ارائه می دهد که علاوه بر اشتمال بر اغلب مولفه های مدنظر روان شناسان و هم پوشانی با آنها، به ابعاد الهی و تعالی معنوی انسان ها نیز نظر دارد. کلمات کلیدی: تاب آوری روان شناسی سلامت روان صحیفه سجادیه معناداری زندگی