طراحی منظر یا طراحی امکان؟ تاملی انتقادی بر مسئله «امکان» در طراحی منظر معاصر

طراحی منظر در دهه های اخیر بیش از هر زمان دیگری به سوی پیش بینی، کنترل و مدیریت آینده حرکت کرده است. بسیاری از پروژه های معاصر می کوشند پیش از آنکه زندگی در فضا جریان یابد، الگوهای استفاده، کیفیت تجربه و حتی شیوه مواجهه انسان با محیط را از پیش تعریف کنند. این مقاله با نقد این رویکرد، استدلال می کند که مسئله اصلی طراحی منظر نه کمبود خلاقیت یا فناوری، بلکه تلقی خاصی از «امکان» است که آینده را مجموعه ای از وضعیت های از پیش موجود و قابل تحقق می فهمد. با تکیه بر نقد هانری برگسون از مفهوم امکان و بسط آن در اندیشه ژیل دلوز، نشان داده می شود که امر نو از تحقق یک امکان از پیش موجود حاصل نمی شود، بلکه در جریان شکل گیری نسبت های تازه پدیدار می شود. از آنجایی که منظر نه عینی و نه حاصل ذهن ناظر، بلکه کیفیتی است که در جریان مواجهه انسان و محیط ظهور می کند؛ بر این اساس، طراحی منظر نباید به معنای طراحی یک وضعیت نهایی یا تحقق آینده ای از پیش تعیین شده فهم شود، بلکه باید به منزله گشودن شرایطی تلقی شود که در آن نسبت های نو، رخدادهای پیش بینی ناپذیر و کیفیت های تازه بتوانند پدید آیند. در این تلقی، ارزش طراحی نه در میزان کنترل آینده، بلکه در ظرفیت آن برای گشودن آینده و حفظ امکان آفرینش امر نو است.

کلیدواژه ها:

Landscape design ، The Possible ، Event ، Relation ، Openness ، طراحی منظر ، امکان ، رخداد ، نسبت ، گشودگی