تبیین نقش پرداخت های دیجیتال در سوگیری های رفتار هزینه کرد مصرف کنندگان: شواهدی از حسابداری ذهنی

گسترش فناوری های مالی و توسعه زیرساخت های پرداخت الکترونیکی موجب شده است که پرداخت های دیجیتال به یکی از رایج ترین و پرکاربردترین ابزارهای انجام تراکنش های مالی در زندگی روزمره تبدیل شوند. این شیوه های پرداخت، علاوه بر افزایش سرعت، سهولت و امنیت مبادلات، می توانند فرآیند تصمیم گیری مالی مصرف کنندگان را نیز تحت تاثیر قرار دهند و زمینه بروز برخی سوگیری های رفتاری در هزینه کرد را فراهم سازند. بر اساس نظریه حسابداری ذهنی، افراد منابع مالی خود را در حساب های ذهنی متفاوتی طبقه بندی می کنند و همین امر ممکن است موجب تغییر در الگوهای مصرف، کاهش حساسیت نسبت به پرداخت و افزایش تمایل به هزینه کرد شود. پرداخت های دیجیتال امروزه به دلیل سرعت و راحتی، به یکی از روش های اصلی تراکنش در زندگی روزمره تبدیل شده بودند. این روش ها نه تنها امنیت و سهولت بیشتری فراهم می کردند، بلکه الگوهای هزینه کرد مصرف کنندگان را نیز تحت تاثیر قرار می دادند. هدف این پژوهش بررسی نقش پرداخت های دیجیتال در سوگیری های رفتار هزینه کرد مصرف کنندگان بود. جامعه آماری شامل دانشجویان حسابداری و کارکنان بخش حسابداری و مالی دانشگاه بود. روایی محتوایی پرسش نامه توسط ۱۰ نفر از اساتید و خبرگان مدیریت و حسابداری تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بالای ۷/۰ ارزیابی گردید. پرسش نامه ها برای ۳۵۰ نفر توزیع شد که در نهایت ۱۸۵ پرسش نامه تکمیل و مورد تحلیل قرار گرفت. متغیرهای پژوهش شامل دو متغیر مستقل (پرداخت دیجیتال و پرداخت نقدی)، یک متغیر وابسته (سوگیری رفتار هزینه کرد مصرف کنندگان) و یک متغیر تعدیلگر (سواد مالی دیجیتال) بودند که مجموعا در قالب ۳۶ گویه طراحی و با استفاده از روش معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که پرداخت های دیجیتال تاثیر مثبت و معناداری بر سوگیری های رفتار هزینه کرد مصرف کنندگان داشتند، درحالی که پرداخت های نقدی تاثیر قابل توجهی نداشتند. همچنین سواد مالی دیجیتال توانست رابطه بین پرداخت های دیجیتال و سوگیری های هزینه کرد را کاهش دهد، اما تاثیر تعدیلی آن بر رابطه پرداخت های نقدی با این سوگیری ها تایید نشد. یافته های پژوهش می توانند به توسعه راهبردهای مدیریت مالی، آموزش مصرف کنندگان و طراحی برنامه های سیاستی برای ارتقای سواد مالی دیجیتال و کاهش اثرات منفی پرداخت های دیجیتال کمک کنند.

کلیدواژه ها:

پرداخت های دیجیتال ، سوگیری های رفتار هزینه کرد مصرف کنندگان ، حسابداری ذهنی