ارزیابی پتانسیل اشتعال پذیری پوشش گیاهی تحت تاثیر تیپ های لیتولوژیک در اکوسیستم های خشک و نیمه خشک شهری و پیرامونی

اشتعال پذیری پوشش گیاهی در اکوسیستم های خشک و نیمه خشک، بیش از آنکه تنها تابع اقلیم و رطوبت باشد، از ویژگی های بستر زمین شناختی نیز اثر می پذیرد. تیپ های لیتولوژیک از راه کنترل بافت خاک، نفوذپذیری، ظرفیت نگهداشت رطوبت، شوری و تغذیه معدنی، ترکیب و مقدار بیوماس تولیدی، نسبت ماده خشک زنده به مرده، تداوم سوخت و در نهایت پنجره زمانی اشتعال را شکل می دهند. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی کمی برای ارزیابی پتانسیل اشتعال پذیری پوشش گیاهی در هم بندی تیپ های لیتولوژیک، در پهنه ای شهری و پیرامونی با اقلیم خشک و نیمه خشک طراحی شده است. روش پیشنهادی بر تلفیق چهار سنجه ساختاری سوخت (بار سوخت، نسبت سطح به حجم، تداوم افقی و عمودی سوخت و نسبت سوخت زنده به مرده)، شاخص های طیفی رطوبت و خشکی پوشش (NDMI، NMDI و LST anomaly) و پارامترهای فیزیکی–شیمیایی خاک برگرفته از نقشه لیتولوژی در مقیاس ۱:۱۰۰۰۰۰ و نمونه برداری میدانی استوار است. اشتعال پذیری به صورت شاخص ترکیبی وزنی (FVI) محاسبه و با آزمون های ناپارامتری و مدل های یادگیری ماشین (جنگل تصادفی و افزایش گرادیانی) در سطح واحدهای لیتولوژیک مقایسه می شود. نتایج مورد انتظار، وجود تفاوت معنادار اشتعال پذیری میان تیپ های لیتولوژیک با شرایط اقلیمی یکسان و شناسایی تیپ های «پراشتعال» در حاشیه شهرها است؛ یافته ای که می تواند مبنای اولویت بندی عملیات کاهش سوخت، طراحی کمربند سبز کم سوخت و برنامه ریزی آمادگی آتش نشانی در مناطق شهری و پیرامونی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اشتعال پذیری ، رابط شهری–طبیعی ، کاهش خطر آتش سوزی