ارزیابی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر هیدرولوژی شهری و سیلخیزی در کلانشهرها

تغییرات کاربری اراضی در کلانشهرها، از طریق جایگزینی سطوح طبیعی نفوذپذیر با سطوح مصنوع نفوذناپذیر، ساختار هیدرولوژیک حوضههای شهری را بهطور بنیادین دگرگون میکند. این دگرگونی در قالب افزایش ضریب رواناب، کاهش نفوذ، کوتاهشدن زمان تمرکز، افزایش دبی اوج و کاهش دبی پایه نمود مییابد و در نهایت، سیلخیزی شهری را تشدید میکند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر هیدرولوژی شهری و سیلخیزی در کلانشهرها، چارچوبی تلفیقی از سنجش از دور، سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدلسازی هیدرولوژیک ارائه میکند. در این چارچوب، تغییرات پوشش اراضی در دورههای زمانی چنددههای با استفاده از تصاویر ماهوارهای استخراج و با روشهای سنجههای سیمای سرزمین (Landscape Metrics) تحلیل میشود؛ سپس پاسخ هیدرولوژیک حوضه با مدلهای مبتنی بر شماره منحنی (SCS-CN) و مدلهای توزیعی بارش–رواناب شبیهسازی و با دادههای مشاهدهشده اعتبارسنجی میشود. نتایج مورد انتظار، آشکارسازی رابطه غیرخطی میان شدت نفوذناپذیری و افزایش دبی اوج، شناسایی آستانههای بحرانی تغییر کاربری، و ارائه راهبردهای مداخله مبتنی بر زیرساخت سبز–آبی است. یافتهها میتوانند مبنای بازنگری ضوابط توسعه شهری، طراحی شبکه زهکشی تابآور و سیاستهای کنترل گسترش شهری در کلانشهرها قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری اراضی ، هیدرولوژی شهری ، سیلخیزی