تدوین الگوی شناسایی، اولویت بندی و ساماندهی فضاهای بلااستفاده و گسست های کالبدی در بافت شهری قائم شهر با تاکید بر ارتقای بهره وری زمین

فضاهای بلااستفاده و گسست های کالبدی از جمله مسائل کمتر نظام مند مدیریت زمین شهری هستند که می توانند بر پیوستگی بافت، کیفیت محیطی، دسترسی پذیری و بهره وری استفاده از اراضی اثر بگذارند. این فضاها ممکن است در قالب قطعات خالی، زمین های رهاشده، ساختمان های متروک، اراضی دارای ساخت وساز نیمه تمام و محدوده های گسسته میان کاربری های شهری ظاهر شوند. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی مفهومی و کاربردی برای شناسایی، طبقه بندی، اولویت بندی و ساماندهی این فضاها در بافت شهری قائم شهر است. پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه بررسی منابع علمی فارسی و انگلیسی در زمینه زمین های بلااستفاده شهری، بازآفرینی فضاهای رهاشده، تحلیل فضایی و مدیریت کاربری زمین انجام شده است. یافته های مطالعات پیشین نشان می دهند که زمین های بلااستفاده پدیده ای ناهمگن هستند و نمی توان همه آن ها را صرفا با معیار خالی بودن از ساخت وساز ارزیابی کرد. برای نمونه، یک مرور بین المللی، تفاوت های قابل توجهی در میزان پراکنش زمین های بلااستفاده میان شهرها گزارش کرده است؛ همچنین پژوهش های داخلی درباره فضاهای بی دفاع، اهمیت هم زمان عوامل کالبدی، اجتماعی و محیطی را نشان می دهند. بر این اساس، الگوی پیشنهادی مقاله بر ایجاد بانک اطلاعات مکانی، ارزیابی چندمعیاره، تعیین نوع مداخله متناسب با ویژگی هر قطعه و پایش نتایج استوار است. این چارچوب می تواند مبنای مطالعات میدانی آتی شهرداری قائم شهر قرار گیرد؛ با این محدودیت که تعیین میزان واقعی زمین های بلااستفاده و رتبه بندی محلات، مستلزم گردآوری و تحلیل داده های محلی است.

کلیدواژه ها:

فضاهای بلااستفاده شهری ، گسست کالبدی ، بهره وری زمین ، بازآفرینی شهری ، سامانه اطلاعات جغرافیایی ، قائم شهر