ارائه الگوی مدیریت پایدار فضای سبز شهری با رویکرد کاهش مصرف آب و افزایش تنوع زیستی

فضای سبز شهری، ریه و رنگ زندگی جمعی است؛ اما در بسیاری از شهرها همین سرمایه زیست محیطی به دلیل کاشت گونه های پرمصرف، آبیاری سنتی و ناکارآمد، بی توجهی به اصول بوم شناختی و ضعف در مدیریت یکپارچه، با چالش های جدی روبه روست: بخش چشمگیری از منابع آبی شهری صرف آبیاری می شود، بسیاری از گونه های کاشته شده با اقلیم محلی سازگار نیستند، تنوع زیستی به تدریج فرو می ریزد و هزینه های نگهداری سال به سال بالا می رود؛ وضعیتی که پایداری فضای سبز و کیفیت زندگی شهروندان را هم زمان تهدید می کند. محوریت مقاله حاضر، طراحی و تدوین الگویی جامع، ساختاریافته و عملیاتی برای مدیریت پایدار فضای سبز شهری با رویکرد کاهش مصرف آب و افزایش تنوع زیستی است؛ الگویی که با شناسایی و مستندسازی کامل وضع موجود شامل گونه های گیاهی، سن درختان، سیستم های آبیاری، منابع آب و شرایط خاک و تحلیل چالش های پیش رو آغاز می شود و با ارزیابی نیاز آبی گونه ها و شناسایی گونه های پرمصرف، تدوین راهکارهای کاهش مصرف آب شامل بهینه سازی سیستم های آبیاری، استفاده از منابع آب جایگزین نظیر پساب تصفیه شده و آب باران و اصلاح الگوی کشت، طراحی برنامه افزایش تنوع زیستی شامل کاشت گونه های بومی، ایجاد کریدورهای سبز، حفاظت از زیستگاه ها و کاهش سموم شیمیایی، تدوین پروتکل های نگهداری پایدار شامل مدیریت خاک، تغذیه گیاهی، هرس اصولی و کمپوست سازی، آموزش و توانمندسازی کارشناسان، باغبانان و شهروندان، اجرای پایلوت یک ساله و استقرار تدریجی همراه با نظام پایش و بازنگری سالانه تکمیل می گردد. الگوی پیشنهادی بر اصول مدیریت پایدار، طراحی منظر بوم شناختی، مدیریت منابع آب و حفاظت از تنوع زیستی تکیه دارد و گام به گام، کم هزینه و با مشارکت کارشناسان و شهروندان اجرا می شود. اعتبار کاربردی آن با مطالعه موردی شهرداری ای آزمون می شود که با استقرار الگو، کاهش ۴۵ درصدی مصرف آب، افزایش ۵۰ درصدی تنوع زیستی، کاهش ۳۵ درصدی هزینه های نگهداری و افزایش ۶۰ درصدی رضایت شهروندان را تجربه کرد. خروجی نهایی، دفترچه راهنمای جامع و زیست محیطی مدیریت پایدار فضای سبز در هشت جزء مکمل است.

کلیدواژه ها:

مدیریت پایدار فضای سبز ، کاهش مصرف آب ، تنوع زیستی ، گونه های بومی ، نگهداری پایدار