سواد محیط زیستی نسل زد و رفتار مصرف پایدار در شبکه های اجتماعی: مروری نظام مند بر ادبیات نظری و شواهد تجربی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سواد محیطزیستی نسل زد (متولدان ۱۹۹۵–۲۰۱۰) و رفتار مصرف پایدار در بستر شبکه های اجتماعی انجام شده است. نسل زد به عنوان «بومیان دیجیتال» هم بالاترین میزان استفاده روزانه از پلتفرم های اجتماعی را دارند و هم در ادبیات پژوهشی به عنوان نسلی حساس به مسائل زیست محیطی شناخته می شوند، اما شواهد تجربی اخیر حاکی از شکافی پارادوکسیکال میان نگرش های محیطزیستی مثبت و رفتارهای مصرف پایدار واقعی در این نسل است. روش پژوهش حاضر مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی منتشرشده در بازه ۲۰۲۲–۲۰۲۶ است که با جست وجو در پایگاه های ScienceDirect، Taylor & Francis، Emerald و پایگاه های فارسی Magiran و Ensani انجام شده است. یافته ها نشان می دهد سواد محیطزیستی از طریق مکانیسم های شناختی (دانش محیطزیستی)، عاطفی (احساس مسئولیت) و رفتاری (نorms اجتماعی ادراک شده) بر مصرف پایدار نسل زد تاثیر می گذارد. شبکه های اجتماعی در این فرایند نقشی دوگانه ایفا می کنند: از یک سو، محتوای بصری و تعاملی پلتفرم هایی مانند اینستاگرام و تیک تاک آگاهی محیطزیستی را افزایش می دهد و از سوی دیگر، الگوریتم ها و فرهنگ مصرف گرایی نمایشی می توانند شکاف نگرش-رفتار را تشدید کنند. مقاله پیشنهادهایی برای طراحی مداخلات آموزشی و کمپین های ارتباطی مبتنی بر شواهد ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

سواد محیطزیستی ، نسل زد ، مصرف پایدار ، شبکه های اجتماعی ، شکاف نگرش-رفتار ، بومیان دیجیتال