پیوند سلامت روان و تنوع زیستی در فضاهای شهری: مروری نظام مند بر شواهد، سازوکارها و دلالت های برنامه ریزی

شهرنشینی سریع و کاهش تماس انسان با طبیعت، چالش های فزاینده ای برای سلامت روان ساکنان شهری ایجاد کرده است. در سال های اخیر، پژوهش ها نشان داده اند که تنوع زیستی در فضاهای سبز شهری می تواند فراتر از صرف «فضای سبز» بر سلامت روان اثر بگذارد. این مقاله با مرور نظام مند ادبیات منتشرشده در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶، به بررسی پیوند میان تنوع زیستی شهری و سلامت روان می پردازد. یافته ها نشان می دهند که میان ۷۰ تا ۹۰ درصد مطالعات، ارتباط مثبت میان مواجهه با فضای سبز و سلامت روان گزارش شده است، از جمله کاهش علائم افسردگی و اضطراب، کاهش استرس و افزایش رضایت از زندگی. با این حال، نقش دقیق «تنوع زیستی» به عنوان یک سازه متمایز از «کمیت فضای سبز» همچنان مبهم و کم مطالعه باقی مانده است. مقاله حاضر سه سازوکار اصلی — بازیابی توجه، کاهش استرس و تقویت انسجام اجتماعی — را شناسایی کرده و بر اهمیت «تنوع زیستی ادراک شده» در مقابل شاخص های عینی تاکید می کند. در پایان، دلالت های سیاستی برای برنامه ریزی شهری دوسوت گرا (هم زمان حافظ تنوع زیستی و سلامت روان) ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

تنوع زیستی شهری ، سلامت روان ، فضای سبز ، تنوع زیستی ادراک شده ، برنامه ریزی شهری ، نظریه بازیابی توجه