بوم گردی و حفاظت از تنوع زیستی: تحلیل تجربه های جهانی

رابطه میان بوم گردی و حفاظت از تنوع زیستی یکی از محوری ترین مباحث در حوزه مدیریت پایدار مناطق حفاظت شده است. این مقاله با اتکا به مرور نظام مند ادبیات و تحلیل تجربه های شاخص جهانی، به بررسی ظرفیت ها و محدودیت های بوم گردی به عنوان سازوکاری برای حفاظت از تنوع زیستی می پردازد. یافته های مرور نظام مند نشان می دهد که اگرچه ۵۲ درصد از مقالات بررسی شده نگاهی مثبت به رابطه گردشگری و حفاظت دارند، تنها ۳۳ درصد شواهد تجربی برای این ادعا ارائه کرده اند و هیچ یک از مطالعات از داده های پایش میدانی مناطق حفاظت شده استفاده نکرده است. تحلیل تجربه های کاستاریکا (شبه جزیره اوسا)، رواندا (پارک ملی آتشفشان ها)، نپال (منطقه حفاظت شده آناپورنا)، گالاپاگوس و بوتان نشان می دهد که بوم گردی زمانی به حفاظت موثر از تنوع زیستی می انجامد که با سازوکارهای اشتراک درآمد، حکمرانی مشارکتی، پایش مستمر و محدودیت های ظرفیت برد همراه باشد. در مقابل، رشد بی ضابطه گردشگری در گالاپاگوس و شکاف میان ادعا و شواهد علمی، ضرورت تقویت نظام پایش و ارزیابی را برجسته می سازد. مقاله در پایان چارچوبی یکپارچه برای طراحی بوم گردی حفاظت محور ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

بوم گردی ، تنوع زیستی ، مناطق حفاظت شده ، حکمرانی مشارکتی ، پایش زیست محیطی ، گردشگری باززاینده