طراحی چک لیست بازدید ایمنی گودبرداری در پروژه های ساختمانی شهرداری؛ ابزاری عملیاتی برای پیشگیری از ریزش، حفاظت از بافت شهری و کاهش تلفات جانی

گودبرداری در محیط های متراکم شهری و مجاور بافت های فرسوده، یکی از پرخطرترین مراحل اجرای پروژه های ساختمانی محسوب می شود. بررسی آمار رسمی نشان می دهد که سالانه به طور متوسط ۲۵۰ مورد حادثه ناشی از گودبرداری غیراصولی تنها در شهر تهران رخ می دهد که بخش قابل توجهی از آن به ریزش کامل یا جزیی ساختمان های مجاور منجر می شود. با وجود تصویب مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل های سازمان نظام مهندسی، خلا اصلی در میدان عمل، نبود یک ابزار استاندارد و گام به گام برای بازدید ایمنی گودها توسط ماموران شهرداری است. پژوهش حاضر با هدف طراحی چک لیستی عملیاتی و مستند در هفت بخش اصلی انجام شده است: کنترل مدارک پیش از بازدید، بازدید از وضعیت گود، بررسی سیستم پایدارسازی، ارزیابی ساختمان های مجاور، ایمنی کارگاه، وضعیت تاسیسات زیرزمینی و ثبت نواقص با تعیین مهلت رفع. این چک لیست با استناد به مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، نشریه ۱۲۳ سازمان برنامه و بودجه و تجارب زیسته در شهرداری های تهران، کرج و اصفهان تدوین شده است. خروجی نهایی پژوهش شامل یک دفترچه راهنمای جامع برای ماموران بازدید شهرداری است که مشتمل بر چک لیست ۵۰ آیتمی قابل چاپ، جدول علائم هشدار با تصاویر خطی، فرم اخطار کتبی و دستور توقف، راهنمای عکاسی از ترک ها و نشست ها و دستورالعمل هماهنگی با آتش نشانی و اورژانس می باشد. مطالعه موردی انجام شده بر روی یک گود خطرناک در منطقه ۱۲ تهران، نشان داد که استفاده منظم از این چک لیست می تواند نشانه های بحرانی را تا ۷۲ ساعت پیش از وقوع ریزش شناسایی کرده و با اخطار به موقع و توقف عملیات، از بروز فاجعه جلوگیری نماید. اجرای نظام مند این ابزار در سطح تمامی مناطق شهرداری، ضمن کاهش چشمگیر حوادث گودبرداری، از مسئولیت مدنی شهرداری و هزینه های جبران خسارت نیز می کاهد.

کلیدواژه ها:

بازدید ایمنی گودبرداری ، پیشگیری از ریزش ، چک لیست نظارت شهرداری ، پایدارسازی گود