مدیریت بحران و لجستیک اطفای حریق در بافت های فرسوده: راهبردهای مداخله برای تهران

بافت های ناکارآمد و سکونتگاه های متراکم شهری به دلیل برخورداری از معابر باریک، انسدادهای ترافیکی، نفوذناپذیری کالبدی، بار اشتعال بالا و فرسودگی زیرساخت ها، از آسیب پذیرترین کانون های خطر حریق در کلان شهرها به شمار می روند. در این محدوده ها، سیستم های لجستیک متعارف آتش نشانی با تاخیرهای بحرانی مواجه شده و زمان طلایی اطفای حریق از دست می رود. پژوهش مروری حاضر با هدف شناسایی تنگناهای عملیاتی، واکاوی تجارب جهانی و ارائه چارچوب راهبردی مداخله برای شهرداری و سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران تدوین شده است. روش شناسی این مطالعه مبتنی بر پروتکل فراترکیب نظام مند و مرور تحلیلی اسناد، تجارب پایلوت بین المللی و مطالعات میدانی داخلی است. یافته های مستخرج نشان می دهد که رویکردهای کلاسیک متکی بر ناوگان سنگین و خطوط آبرسانی سنتی در بافت های فشرده (نظیر مناطق ۱۱، ۱۲ و ۱۹ تهران) ناکارآمد هستند. تجارب جهانی موفق، گذار به سامانه های نوین غیرمتمرکز شامل «ریزناوگان های چابک و تجهیزات چندمنظوره موتورپایه»، «توسعه شبکه های لوله کشی خشک و شیرهای هیدرانت مستقل محله ای»، «به کارگیری اینترنت اشیاء و فناوری های سنجش سریع حریق» و «نهادینه سازی تیم های خط مقدم امداد محله محور داوطلبانه» را به عنوان موثرترین راهبردها اثبات کرده اند. بر این اساس، مداخله اثربخش در تهران مستلزم هم پیوندی راهبردهای کالبدی شهرداری (اصلاح هندسی معابر، الزام تعبیه مخازن آب اضطراری و پایش ایمنی املاک پرخطر) با لجستیک توزیع شده آتش نشانی و توانمندسازی اجتماعی شهروندان است؛ راهبردی یکپارچه که می تواند زمان رسیدن به حریق را به زیر استاندارد ۵ دقیقه رسانده و از وقوع فجایع انسانی و زنجیره ای جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

لجستیک اطفای حریق ، بافت های ناکارآمد شهری ، مدیریت بحران ، آتش نشانی تهران