ارائه الگوی مدیریت یکپارچه توسعه شهری با تاکید بر مشارکت شهروندان و حکمرانی شهری

توسعه فزاینده شهرنشینی، پیچیده تر شدن مسائل شهری، تعدد نهادهای تصمیم گیر، محدودیت منابع و افزایش انتظارات شهروندان، ضرورت بازنگری در شیوه های سنتی مدیریت شهری و حرکت به سوی مدیریت یکپارچه توسعه شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی برای مدیریت یکپارچه توسعه شهری با تاکید بر مشارکت شهروندان و حکمرانی شهری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مروری کتابخانه ای است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی کتاب ها، مقالات علمی، مطالعات پژوهشی و منابع مرتبط با مدیریت یکپارچه شهری، حکمرانی شهری، مشارکت شهروندی، برنامه ریزی شهری و همکاری نهادی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی و دسته بندی شده اند. نتایج پژوهش نشان داد که مدیریت یکپارچه توسعه شهری دارای مولفه هایی همچون هماهنگی نهادی، یکپارچگی برنامه ریزی، مشارکت شهروندی، یکپارچگی اطلاعات، شفافیت، پاسخگویی، همکاری میان ذی نفعان، مدیریت منابع و نظارت و ارزیابی است. یافته ها همچنین نشان داد که مشارکت شهروندی زمانی می تواند در تحقق مدیریت یکپارچه موثر باشد که از سطح اطلاع رسانی و مشورت فراتر رفته و به تصمیم سازی، تصمیم گیری، اجرا و نظارت گسترش یابد. از سوی دیگر، حکمرانی شهری با فراهم کردن بستر همکاری میان شهرداری، دستگاه های دولتی، بخش خصوصی، سازمان های مدنی و شهروندان، زمینه لازم برای هماهنگی و هم افزایی ظرفیت های مختلف را ایجاد می کند. نتایج تحلیل تلفیقی نشان داد که سه محور مدیریت یکپارچه، حکمرانی شهری و مشارکت شهروندی ارتباطی متقابل و تقویت کننده دارند و تحقق توسعه شهری پایدار و متوازن مستلزم توجه همزمان به این سه محور است. همچنین یکپارچگی اطلاعات، شفافیت، پاسخگویی و اعتماد عمومی به عنوان سازوکارهای پیونددهنده میان مدیریت شهری و جامعه شناسایی شدند. بر اساس یافته های پژوهش، الگوی مطلوب مدیریت یکپارچه توسعه شهری باید ماهیتی شبکه ای، مشارکتی، چندسطحی و چندبازیگری داشته باشد و در آن شهروندان از جایگاه دریافت کننده خدمات به شریک فعال در فرایند توسعه شهری ارتقا یابند. در چنین الگویی، هماهنگی نهادی، مشارکت واقعی، تبادل اطلاعات، پاسخگویی و ارزیابی مستمر، زمینه افزایش انسجام تصمیمات، ارتقای کیفیت برنامه ریزی، تقویت مشروعیت اجتماعی و بهبود اثربخشی مدیریت شهری را فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه شهری ، توسعه شهری ، مشارکت شهروندی ، حکمرانی شهری ، برنامه ریزی شهری