تدوین چارچوب برنامه ریزی شهر هوشمند برای توسعه گردشگری پایدار در بافت تاریخی شهر ری

توسعه گردشگری در بافت های تاریخی، در کنار ایجاد فرصت های اقتصادی و اجتماعی، نیازمند حفاظت از میراث فرهنگی و محیط زیست و ارتقای کیفیت زندگی جامعه محلی است. در این میان، بهره گیری از رویکرد شهر هوشمند و فناوری های نوین می تواند زمینه مدیریت کارآمدتر مقصد، بهبود خدمات گردشگری و تحقق گردشگری پایدار را فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوب برنامه ریزی شهر هوشمند برای توسعه گردشگری پایدار در بافت تاریخی شهر ری و با تمرکز بر محدوده چشمه علی و برج طغرل انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی–توسعه ای و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است و با رویکرد ترکیبی انجام گرفت. داده های کیفی از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه های شهرسازی، گردشگری، میراث فرهنگی و فناوری اطلاعات گردآوری و با استفاده از نظریه داده بنیاد و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. همچنین، داده های کمی با استفاده از پرسش نامه و روش های آماری مورد بررسی قرار گرفت. یافته های بخش کیفی به شناسایی ۴۰ مفهوم محوری و ۸ مقوله اصلی شامل ظرفیت ها و قابلیت های مقصد، زیرساخت و فناوری هوشمند، حکمرانی و مدیریت شهری، جامعه محلی و مشارکت ذی نفعان، توسعه و تجربه گردشگری، حفاظت و پایداری، عوامل بازدارنده و عوامل موفقیت و اجرای برنامه منجر شد. نتایج بخش کمی نیز وجود رابطه مثبت و معنادار میان ظرفیت های مقصد، زیرساخت و فناوری هوشمند، حکمرانی شهری، مشارکت جامعه محلی، حفاظت و پایداری و عوامل موفقیت با توسعه و تجربه گردشگری را تایید کرد؛ در مقابل، عوامل بازدارنده رابطه منفی و معناداری با توسعه گردشگری داشتند. در مجموع، نتایج نشان داد که تحقق گردشگری هوشمند و پایدار در بافت تاریخی شهر ری صرفا به توسعه فناوری وابسته نیست، بلکه مستلزم حکمرانی یکپارچه، مشارکت جامعه محلی، حفاظت از میراث تاریخی، توسعه زیرساخت های هوشمند، تامین منابع مالی و توجه هم زمان به ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی پژوهش می تواند مبنایی برای برنامه ریزی و مدیریت یکپارچه گردشگری پایدار در بافت تاریخی شهر ری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، گردشگری پایدار ، گردشگری هوشمند ، بافت تاریخی ، برنامه ریزی شهری ، شهر ری ، فناوری های هوشمند