سخن نخست اثرگذاری جنگ و ابر ال نینوی پیش بینی شده بر تولید کشاورزی جهانی و ایران

«اثر پروانه» این ایده را می پروراند که حتی تغییرات بسیار اندک، مانند بال زدن یک پروانه در آمازون، می تواند بر برآیند مسیر جابجایی توده های هوا در دوردست هم اثرگذار باشد. ازاین رو دستکاری های کلان انسان برساخته ای، همچون راه اندازی جنگ، و برگذاری بازی های جام جهانی فوتبال، می توانند حجم کلانی از گازهای گلخانه ای را وارد نیوار کنند، و بر گرمایش جهانی و فرا-پویایی توده های هوا و رفتار جو اثر بگذارند. برآوردهای اولیه نشانگر آن است که رد پای کربنی بازی های فوتبال امسال نزدیک به دو برابر بیشتر از دوره پیشین در قطر می باشد. همسو با این برآوردها، داده ها گویای آن هست که در دو هفته نخست جنگ ویرانگر کنونی با ایران نزدیک به ۵ میلیون تن دی اکسیدکربن وارد نیوار زمین شده است. این مقدار تقریبا معادل انتشار سالانه ۸۴ کشور می باشد. ازاین رو، این جنگ افزون بر آسیب های جانی و اقتصادی ویرانگر، می تواند در نیروبخشی به برخی پدیده های هواشناختی کنونی و اقلیم آینده هم اثرگذار باشد. این جنگ افزون بر گسیل حجم کلانی از گازهای گلخانه ای به نیوار زمین، بر فزونی تغییراقلیم و بر بیش نیروگیری پدیده ال نینو، و کاهش دسترسی کشورها به نهاده های کشاورزی، مانند کودهای شیمیایی، نیز اثرگذار باشد. پیش نمایه های کنونی اقلیمی گویای شکل گیری چهارمین ابر ال نینو در دوره ابزارسنجی هواشناسی در پاییز و زمستان ۱۴۰۵ می باشد. هم زمان، درگیری های پیرامون تنگه هرمز می تواند عرضه و در پی آن کاهش دسترسی به کوده های شیمیایی در بازارهای جهانی را بیش از پیش بکاهد. این رخداد می تواندکشورهای آفریقایی و آسیای جنوب شرقی را به ویژه، تحت تاثیر قرار دهد، زیرا ال نینو، در این گستره اغلب با خشکسالی های درازمدت و کاهش فرآورده های کشاورزی همراه است. رخداد دوره ای پدیده ال نینو و همزمانی آن با بارندگی های موسمی آسیا نیز می تواند شدت رخدادهای حدی جوی را در سراسر شبه قاره هند و خاور دور افزایش دهد و فشار بیشتری بر تولید غذا وارد کند. اثر هم انباشتی آسیب خشکسالی، کمبود نهاده های کشاورزی، و فزونی بهای فرآورده های تولیدی می تواند پی آیندی از این دگرگونی های منطقه ای و جهانی باشد. برپایه گزارش روزنامه گاردین این هراس، فراگیر و جهانی هست، چون بر انرژی، کودهای شیمیایی، باربری، ارزش خوراکی ها، بازرگانی و روابط جهانی اثر خواهد گذاشت. پیداست که ایران در کانون ویرانگر پیآمدهای زنجیره ای این جنگ ناخواسته، همراه با دگرگونی های اقلیمی و هواشناختی خواهد بود. جنگ، شتاب گرفتن تغییرات اقلیمی و افزایش غیرقابل پیش بینی بودن وضعیت هوا، همگی بر نیاز فوری به گام های عملی سازگاری تاکید دارند. در چنین شرایط ناخوش آیندی، به ویژه برای ایران، امنیت غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است. ازاین رو تمرکز باید بر مدیریت بهتر خطر سیلاب، برداشت کارآمد رواناب برای کشاورزی و توسعه حوضه های آبخیز، آبخوان داری، مهار فرسایش خاک و بهره بری بهینه از بارش های شدید در زمان وقوع آن ها باشد. پیگیری این خواسته ها نه تنها تاب آوری کشاورزی را افزایش می دهد، بلکه به کشور کمک می کند تا برای افزایش تعداد و شدت مخاطرات طبیعی مرتبط با اقلیم که در ماه ها و سال های آینده انتظار می رود، آماده تر شود.

کلیدواژه ها:

هواشناسی کشاورزی