بررسی روند متغیرهای اقلیمی موثر بر پوشش برف و آب معادل برف با استفاده از تصاویر ماهواره ای و داده های زمینی در کوهستان سبلان -شمال غرب ایران

آب حاصل از ذوب پوشش برف در مناطق کوهستانی به سبب تاخیر زمان ذوب و توزیع تدریجی رواناب نقش بسیار مهمی در درتامین نیازهای آبی درطول ماه های بعدی دارد. در پژوهش حاضر با استفاده از سری تصاویرسنجنده لندست و داده های ایستگاه زمینی در طول دوره ۲۱ ساله(۲۰۲۰-۲۰۰۰) روند تغییرات بیشینه و کمینه مساحت پوشش برف (SCA) ، SWR ، بارش، آب معادل برف (SWE)، نسبت برف به بارش و همچنین دمای کمینه، بیشینه ، فصلی ، ماهانه ومتوسط سالانه هوا، و نیز رابطه تغییرات SCA و SWE با متغیرهای بارش و دما با روش رگرسیون چندگانه گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کمینهSCA (عمدتا برای ماه آوریل) با نرخ سالانه ۶۲/۱ هکتار و در مجموع برای دوره مطالعاتی در حدود ۳۴ هکتاربا روندی معنی دار(در سطح۵ درصد) کاهش یافته است. علاوه بر آن در بین متغیرهای اقلیمی، دمای بیشینه فصل زمستان با نرخ سالانه حدود ۱۲/۰ درجه سانتی گراد طی دوره ۲۱ ساله در حدود ۵/۲ درجه سانتی گراد افزایش یافته است. نتایج مدل رگرسیونی نیز نشان داد که SAC بیشینه و کمینه علاوه بر متغیر SWE به ترتیب با دمای کمینه سالانه و دمای بیشینه ماه سپتامبر دارای ضریب همبستگی چندگانه (R) برابربا ۶۷/۰ و ۶۴/۰ می باشد. همچنین ضریب همبستگی چندگانه SWR با متغیرهای SWE، دمای بیشینه تابستان و دمای کمینه سالانه حدود ۹۴/۰ تعیین شد. در مجموع نتایج حاصله نشان داد که در ارتفاعات سبلان پوشش یخچالی به طور معنی داری کاهش یافته است. با توجه به نقش مهم رواناب حاصل از ذوب برف در تامین نیاز آبی منطقه ، ادامه این روند و کاهش ذخایر یخچالی در بلند مدت، مدیریت منابع آب متکی به برف در منطقه مورد مطالعه را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

اقلیم ، ارتفاعات سبلان ، پوشش برف ، منابع آب ، من-کندال