آشکارسازی روند نمایه های حدی بارش با تحلیل فضایی - زمانی (مطالعه موردی: استان اردبیل)

در سال های اخیر، وقوع پدیده های حدی اقلیمی نسبت به ده های گذشته افزایش یافته است. با هدف تحلیل فضایی - زمانی نمایه های حدی بارش در استان اردبیل، از داده های اقلیمی روزانه ایستگاه های همدید خلخال، اردبیل و پارس آباد در دوره آماری پایه ۲۰۲۰-۱۹۹۳ استفاده شد. نمایه های حدی با استفاده از بسته نرم افزاری RClimDex و روند تغییرات آن ها با استفاده از آزمون من - کندال اصلاح شده و تخمین گر شیب سن محاسبه شد. نتایج نشان داد که در مرکز و جنوب استان اردبیل، هیچ کدام از نمایه های حدی بارش، روند افزایشی نداشتند و اکثر نمایه های حدی دارای روند کاهشی (غیرمعنی دار) بودند. در شمال استان اردبیل (پارس آباد) بیشتر نمایه های حدی بارش دارای روند افزایشی (غیرمعنی دار) بودند. روند نمایه های حدی روزهای خشک متوالی (CDD) و بارش در روزهای خیلی مرطوب (R۹۵p) در کل استان اردبیل کاهشی (غیرمعنی دار) بود. بیشترین شیب کاهشی نمایه CDD با ۳۲/۰- روز در سال در پارس آباد و بیشترین شیب کاهشی نمایه R۹۵p با ۸۷/۰- میلی متر بر سال در اردبیل بود. نمایه های حداکثر بارش یک روزه (Rx۱day)، حداکثر بارش پنج روزه (Rx۵day)، نمایه ساده شدت بارش روزانه (SDII) و بارش در روزهای شدیدا مرطوب (R۹۹p) در شمال استان به ترتیب با شیب ۰۷/۰+ میلی متر (بر سال)، ۰۷/۰+ میلی متر (بر سال)، ۰۲/۰+ میلی متر بر روز (بر سال) و ۱/۰ میلی متر (بر سال)، روند افزایشی داشتند. این نمایه ها در اردبیل و خلخال کاهشی یا بدون روند بودند. نمایه تعداد روزهای با بارش سنگین (R۱۰mm) در پارس آباد افزایشی (۱/۰ روز بر سال)، در اردبیل کاهشی (۰۷/۰- روز بر سال) و در خلخال بدون روند بود. روند تغییرات مجموع بارش سالانه در ایستگاه همدید خلخال و پارس آباد به ترتیب با شیب سن ۰۵/۰ و ۳۰/۱ میلی متر بر سال افزایشی (غیرمعنی دار) و در ایستگاه همدید اردبیل با شیب سن ۴۱/۱- کاهشی (غیرمعنی دار) است. به طورکلی، روند هیچ کدام از نمایه های حدی بارش در استان اردبیل (در سطح ۹۵%). معنی دار نبود. نتایج پژوهش حاضر می تواند در زمینه مدیریت رویدادهای حدی بارش ازجمله سیلاب ها و خشکسالی ها مفید واقع شود.

کلیدواژه ها:

اردبیل ، بارش ، تغییر اقلیم ، روند ، رویداد حدی