ارزیابی تاثیر توامان سایه­دهی و تنش خشکی بر بهره­وری آب و عملکرد کمی و کیفی سویا

با کاهش فراهمی آب ناشی از پیامدهای گرمایش جهانی و ضرورت افزایش بهره وری آب، استفاده از فناوری های کاربردی مانند پوشش های توری جهت سایه اندازی موضوع مطالعات متعددی بوده است . در این پژوهش، طرح آزمایش به­صورت فاکتوریل بر پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی ۱۴۰۳ در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران تحت تیمارهای مختلف سایه­دهی (بدون سایه­دهی، ۸۰ (SH-۸۰)، ۵۰ (SH-۵۰) و ۳۰ (SH-۳۰)درصد گذرایی نور) و تنش خشکی (بدون تنش، NDS)، (قطع آبیاری در مرحله گلدهی، DSF) و (قطع آبیاری در مرحله غلاف­دهی، DSP) انجام شد. بر پایه یافته­ها، اثر متقابل سایه دهی و تنش خشکی در صفات تعداد غلاف، تعداد غلاف پوک، تک دانه، دو دانه، وزن صد دانه و عملکرد دانه بسیار معنی دار شد(P ≤ ۰.۰۱). بطوریکه در ترکیب تیماری SH-۳۰ و NDS، بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته، وزن صد دانه و عملکرد دانه به ترتیب با ۱/۷۹، ۷/۱۶ گرم و ۲/۱۱۷۰ کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. همچنین بیشترین میزان فعالیت کلروفیلa و b مربوط به ترکیب تیماری SH-۳۰ و NDS به ترتیب با ۹/۰ و ۳۳/۰ میلی گرم در گرم مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین بهره وری آب ) (WPI در ترکیب تیماری SH-۵۰ و DSF، و بهره وری آب بر اساس تبخیر-تعرق ((WPET در ترکیب تیماری SH-۳۰ و NDS به ترتیب با ۴/۲ و ۸/۱ کیلوگرم بر مترمکعب مشاهده شد. درمجموع به کارگیری روش سایه دهی در شرایط بدون تنش، ویژگی های کمی و کیفی سویا را افزایش داد. در نتیجه، استفاده از پوشش های توری SH-۳۰ و SH-۵۰ برای تعدیل اثرات نامطلوب تنش خشکی توصیه می گردد.

کلیدواژه ها:

بهره وری آب ، تعداد غلاف ، زیست توده ، کلروفیل ، گلدهی