تحلیل ابعاد معنایی، عملکردی و فرمی سامان دهی عناصر گردشگری ورودی شهری (مطالعه موردی: ورودی تبریز به خوی)

مقدمه: ورودی های شهری، ارتباط دهنده محیط طبیعی خارج از شهر و محیط مصنوعی درون شهرها هستند که باید گردشگر یا مسافر را برای ورود به شهر آماده سازند. عناصر هویتی شامل حس سرزندگی، خوانایی و رفتار قابل پیش بینی، به خاطر سپردن و یادگیری، حس تعلق، وفاداری و قومیت هستند. در این راستا، هویت فرهنگی در نقاط ورودی می تواند از طریق کالبد منظر ورودی و ایجاد خاطرات جمعی در نقاط ورودی شهر ارتقا یابد. بر این اساس، پژوهش حاضر در صدد ارزیابی وضعیت موجود و ارائه پیشنهاداتی برای بهبود ورودی شهر خوی از سمت تبریز به عنوان پایلوت است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد پیمایشی است.مواد و روش ها:. با توجه به رویکرد پژوهش حاضر، این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. داده های پژوهش با دو روش کتابخانه ای و میدانی استخراج شده و از طریق پرسشنامه محقق ساخته با مقیاس لیکرت پنج درجه جمع آوری گردید. بدین منظور، سازماندهی ورودی شهر خوی از سمت تبریز با استفاده از روشSWOT و سه بعد معنایی، عملکردی و فرمی در قالب ۳۵ شاخص فرعی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند گلوله برفی، جامعه آماری ۴۵ نفری شامل کلیه نخبگان دانشگاهی، متخصصین، مسئولین و مدیران حوزه شهری انتخاب گردید. خصوصیات فیزیکی یا فرمی شامل کیفیت گذرها، ایمنی، تابلوها و تجهیزات، تاسیسات گردشگری و عناصر طبیعی؛ شاخص های عملکردی شامل خدمات و تاسیسات و خدمات اورژانس و انتظامی، و اجزای معنایی شامل زیبایی منظر، بازنمایی هویت فرهنگی، اقلیمی، اقتصادی و معماری و حس زیبایی ناشی از پوشش گیاهی، تابلوها و بناها است. بیش از ۱۶ مطالعه داخلی و خارجی مورد بازبینی قرار گرفت که هر کدام به مطالعه موردی نقاط ورودی قوت، ضعف، فرصت و تهدید را تحلیل کرده اند.نتایج و بحث: مشکل اصلی ورودی مورد مطالعه این است که “ورودی تعریف شده ای به شهر خوی وجود ندارد”. وضعیت نامنظم میدان موجود در تقاطع خوی و ایستگاه عوارضی، ظاهر خوبی برای ورودی شهر ندارد. یکی دیگر از ضعف های مهم تقاطع خوی، "نبود مجتمع های خدماتی، رفاهی، تفریحی و اقامتی (رستوران، کافی شاپ، پمپ بنزین، سرویس بهداشتی، مسافرخانه و…) است. نبود “پارکینگ های مجزا و تعریف شده”، تعداد کم “فضاهای جایگاه سوخت گیری” در این مسیر، و همچنین نبود “اورژانس”، “کلینیک درمانی” و “کیوسک پلیس” از دیگر مشکلات اساسی در طول مسیر از تقاطع خوی تا میدان هواشناسی است.نتیجه گیری: زیرشاخص عملکردی مزارع و باغات پیرامون مسیر، بهترین نقطه قوت این ورودی شهری بوده است. در کنار آن، ضعف اصلی در ارائه خدمات به مسافران و برآورده کردن نیازهای اصولی و برنامه ریزی شده (عملکردی)، نقطه فرصت، پتانسیل فضای سبز، وجود کاربری های کشاورزی و امکان بهره برداری از آنها (فرمی)، و نقطه تهدید، ورودی نامشخص (فرمی) برای شهر است؛ لذا توجه به ایجاد خدمات رفاهی-تفریحی و اقامتی برای گردشگران و بهره گیری از فضای سبز و پوشش گیاهی مطلوب مسیر برای زیبا سازی آن در حد امکان و استفاده از نمادهای شاخص هویت-فرهنگی شهر خوی حائز اهمیت است. پیشنهادات در این بخش به شرح ذیل است: نصب تابلوهای گرافیکی شامل تابلوهای راهنما و تبلیغاتی، نورپردازی در شب، تفکیک راه های تندرو و کمربندی و ایجاد مجتمع های خدماتی، رفاهی، تفریحی و اقامتی.

کلیدواژه ها:

ورودی شهری ، عملکرد ، فرم ، معنا ، خوی