اصلاح برای مقاومت به پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه در چغندرقند

پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه از مهم ترین بیماری های کشت بهاره چغندرقند در ایران به شمار می رود. عامل این بیماری، قارچی خاک زاد است که به دلیل توانایی بقا و پایداری طولانی مدت در خاک، مدیریت بیماری باچالش های قابل توجهی همراه است. یکی از روش های موثر کاهش خسارت این بیماری استفاده از ارقام مقاوم به بیمارگر است. اصلاح و تهیه ارقام مقاوم نیازمند دسترسی به منابع ژنتیکی مقاوم، توسعه روش های دقیق ارزیابی مقاومت و شناسایی لاین های برتر اصلاحی است. با توجه به وجود توده های اصلاحی مقاوم به بیمارگر، امکان تهیه لاین های مقاوم فراهم شد. به منظور دستیابی به این هدف، روش فنوتیپی ارزیابی مقاومت در میکروپلات بهینه سازی شد و لاین های مقاوم شناسایی و توسعه یافتند. بررسی مطالعات نشان داد که در ایران بیمارگر Rhizoctonia solani AG-۲-۲ IIIB شیوع دارد و جدایه با شدت بیماریزایی بالا (Rh۱۳۳) شناسایی و مورد استفاده قرار گرفت. پژوهش های انجام شده منجر به معرفی ارقام تجاری مقاوم به پوسیدگی ریزوکتونیایی شد و اولین رقم مقاوم به نام اکباتان معرفی شد. با توجه به اینکه در کشت بهاره چغندرقند، بیماری ریزومانیا نیز یکی از تهدیدهای مهم به شمار می رود و اگر رقمی صرفا به بیمارگر ریزوکتونیا مقاوم باشد، در عرصه تولید موفق نخواهد بود، متخصصان اصلاح نباتات مقاومت به هر دو بیماری را در لاین ها تثبیت و ارقام سینا، دنا و دنیا را معرفی نمودند. این مقاله ضمن مرور فعالیت های پیشین، مسیر توسعه و تولید ارقام جدید سازگار با شرایط ایران را تبیین کرده و راهکارهایی برای مدیریت پوسیدگی انتهای فصل در کشت پاییزه چغندرقند را نیز ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

Rhizoctonia solani ، ارزیابی بیماری ، مقاومت ژنتیکی ، نشانگرهای مولکولی