ارزیابی اثرات قرق بلندمدت بر پایداری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در اکوسیستم های مرتعی (مطالعه موردی: مراتع شهرستان خاش)

این پژوهش با هدف بررسی اثر قرق بلندمدت (۱۵ ساله) بر ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع خشک و نیمه خشک منطقه کوته شهرستان خاش انجام شد. برای این منظور، دو سایت شامل مرتع قرق شده و مرتع چراشده با شرایط توپوگرافی مشابه انتخاب شدند. نمونه برداری پوشش گیاهی و خاک از دو عمق ۰ تا ۱۵ و ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر انجام شد و پارامترهایی نظیر بافت خاک، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم و جرم مخصوص ظاهری خاک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که قرق موجب افزایش معنی‎دار پوشش تاجی (۳/۳۲ در مقابل ۹/۱۰%)، لاشبرگ و تنوع گونه های گیاهی شده است. همچنین در عمق ۰ تا ۱۵ سانتی متر، میزان کربن آلی (۴۸/۰ در برابر ۲۴/۰%) و نیتروژن کل (۰۵۲/۰ در برابر ۰۲۲/۰%) در منطقه قرق به طور معنی‎داری بیشتر بود، در حالی که وزن مخصوص ظاهری، فسفر و پتاسیم قابل دسترس در مرتع چراشده بالاتر گزارش شد. در عمق ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر نیز کربن آلی (۳۳/۰ در برابر ۲۳/۰%) و نیتروژن کل در قرق بیشتر بود، اما تفاوتی در ترکیب بافت خاک میان دو منطقه مشاهده نشد. همچنین مقادیر pH و هدایت الکتریکی در هر دو عمق در منطقه قرق کمتر یا مشابه مراتع چراشده بود که بیانگر بهبود نسبی کیفیت خاک تحت تاثیر قرق بلندمدت است. این نتایج نشان می دهد که قرق بلندمدت با بهبود شاخص های کلیدی خاک می تواند زمینه ساز افزایش پایداری و کارکرد اکولوژیکی مراتع در شرایط خشک و نیمه خشک باشد.

کلیدواژه ها:

قرق مراتع ، پایداری خاک ، کربن آلی خاک ، جرم مخصوص ظاهری ، مراتع خشک و نیمه خشک