تحلیل اثر تغییرات کاربری اراضی بر پهنه های سیلابی (مطالعه موردی: حوضه تنگراه، استان گلستان، ایران)

تشخیص و پیش بینی تغییرات (LULC) در مدیریت منابع طبیعی و پایداری محیطی، اطلاعات مفیدی را در اختیار تصمیم گیرندگان منطقه ای قرار می دهد. در این پژوهش، نقشه های کاربری اراضی حوضه تنگراه در شمال شرق ایران برای سه دهه گذشته (۲۰۲۰، ۲۰۰۶، ۱۹۸۶) با استفاده از تصاویر ماهواره ای زمین و با تکنیک سنجش از دور استخراج و تحلیل شده است. سپس تغییرات کاربری اراضی آتی برای سال ۲۰۴۰ با استفاده از مدل یکپارچه CA-Markov با توجه به سناریوی تداوم فرایند مدیریت فعلی شبیه‎سازی شده است. نتایج مدل CA–Markov نشان می دهد که در بازه زمانی ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۰ بیشترین تغییر شکل مربوط به اراضی جنگلی است که از مقدار ۱۳/۴۷۹ کیلومتر مربع در سال ۱۹۸۶ به ۱۶/۳۶۰ کیلومتر مربع در سال ۲۰۲۰ کاهش یافته است. همچنین نقشه کاربری زمین برای سال ۲۰۴۰ توسط مدل CA–Markov پیش بینی شده است. نتایج پیش بینی مدل حاکی از افزایش معنی دار وسعت نواحی تکمیل شده و شهری به میزان ۹۹/۰% نسبت به سال ۱۹۸۶ است. به منظور میزان تاثیر تغییرات کاربری در سیلاب‎های رخ داده در منطقه، پهنه بندی در دو بازه زمانی ۱۹۸۶، ۲۰۴۰ در حوضه مورد نظر انجام گرفت. با بررسی پارامترها تاثیرگذار در مدل سازی سیلاب در نرم افزار، Anaconda۴.۲۰.۰ برای دو سناریو سال های ۱۹۸۶ و ۲۰۴۰ مشخص شد بارش، فاصله از آبراهه و تغییرات کاربری نقش موثری در افزایش دبی اوج و حجم سیلاب و نقاط پرخطر داشته است. نتایج نشان داد که تغییرات کاربری اراضی بر پاسخ هیدرولوژیکی تاثیر زیادی دارد. این می تواند به مدیریت و برنامه ریزی منابع آب در مناطقی که مستعد سیل هستند کمک کند.

کلیدواژه ها:

کاربری اراضی ، مدل CA-Markov ، مدل رندم فارست ، حوضه تنگراه