ارزیابی پویایی مکانی-زمانی کیفیت محیط اکولوژیکی استان لرستان پس از سیلاب با رویکرد سنجش‎ازدور

بلایای طبیعی معمولا باعث تخریب محیط زیست می شوند. ارزیابی علمی و کمی از کیفیت محیط زیست اکولوژیکی و روند بهبودی آن پس از وقوع بلایا، می تواند اطلاعات ارزشمندی برای کاهش خطرات آینده فراهم کند. در این پژوهش، سیلاب فروردین ماه سال ۱۳۹۸ استان لرستان به عنوان نمونه ای برای بررسی تغییرات زمانی و مکانی و همچنین عوامل موثر بر کیفیت محیط اکولوژیکی قبل و بعد از سیلاب انتخاب شد. ابتدا از داده های مودیس برای ساخت شاخص اکولوژیکی مبتنی بر سنجش‎ازدور استفاده شد. سپس تغییرات زمانی و مکانی کیفیت محیط اکولوژیکی استان لرستان از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ بررسی شد و روابط خودهمبستگی فضایی نیز تحلیل گردید. درنهایت، مدل GeoDetector برای شناسایی عوامل موثر در بازیابی محیط زیست پس از سیلاب به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که درنتیجه سیلاب شاخص RSEI از عدد ۷۶۵۸/۰ به ۶۰۸۱/۰ کاهش یافته و دوباره به عدد ۶۵۱۴/۰ رسیده است. این تغییرات نشان از تاثیر پدیده سیلاب در کیفیت محیط زیست استان دارد. از نظر مکانی، مناطق با کیفیت بالاتر بیشتر در بخش های مرکزی و شرقی استان قرار دارند، در حالی که بخش های شمال غربی و جنوب شرقی کیفیت پایین تری دارند. شاخص موران بالاتر از ۷۵/۰ بود که نشان دهنده همبستگی و خوشه بندی مکانی قوی کیفیت محیط زیست است. بر اساس مدل GeoDetector، دو عامل ارتفاع و تراکم جمعیت، مهم ترین نقش را در تغییرات کیفیت محیط اکولوژیکی پس از رخداد سیلاب داشتند. در میان عوامل ترکیبی، تعامل بین ارتفاع و شیب، قوی ترین اثر را در روند بهبودی اکولوژیکی نشان داد.

کلیدواژه ها:

ناامنی غذایی ، کالری استاندارد روزانه ، شاخص FGT ، هوش مصنوعی مکانی (GeoAI) ، نواحی روستایی ایران