بررسی تاثیر عصاره هیدروالکلی میوه گیاه بنه کوهی (Pistacia atlantica Desf ) بر میزان تشکیل هموگلوبین گلیکوزیله شده در سگ در شرایط برون تنی

سابقه و هدف: افزایش طولانی مدت قند خون (هایپرگلیسمی)، منجر به افزایش بروز واکنش غیر آنزیمی میلارد می گردد. درنتیجه این واکنش تولید پروتئین های قنددار شده یا گلایکه شده نظیر هموگلوبین گلیکوزیله (HbA۱c)، افزایش می یابد. مطالعات مختلف نشان می دهند عوارض ثانویه جدی بیماری دیابت نظیر مشکلات قلبی-عروقی و آسیب های مزمن کلیوی به دنبال افزایش HbA۱c رخ می دهد. لذا کاهش تولید HbA۱c منجر به کنترل عوارض در موارد ابتلا می گردد. امروزه اثبات گردیده است گیاهان دارویی می توانند منجر به کاهش میزان تولید HbA۱c گردند. با توجه به اینکه بیماری دیابت یکی از شایع ترین انواع بیماری های متابولیک در سگ ها می باشد، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی تاثیر عصاره هیدروالکلی میوه گیاه بنه کوهی بر میزان قنددار شدن هموگلوبین جدا شده از سگ در شرایط برون تنی انجام گردید. مواد و روش ها: ابتدا از یک قلاده سگ سالم و فاقد علائم (پس از اندازه گیری قند خون ناشتا) ۲۰ میلی لیتر خون اخذ و هموگلوبین آن جدا شد. به منظور تهیه عصاره هیدروالکلی بنه کوهی، ابتدا میوه درخت بنه کوهی از نواحی کوهستانی استان چهارمحال و بختیاری جمع آوری گردید. سپس گیاه به دست آمده در دمای اتاق خشک گردید. در مرحله بعدی با استفاده از آب و اتانول، عصاره گیری انجام شد. سپس غلظت های ۱/۰، ۵/۰ و ۱ گرم بر دسی لیتر از عصاره هیدروالکلی بنه کوهی تهیه شد. همچنین محلول گلوکز در دو غلظت ۲۰ و ۴۰ میلی مولار (به منظور شبیه سازی شرایط هایپرگلیسمیک) تهیه شد. در نهایت نمونه های نهایی متشکل از هموگلوبین، گلوکز و غلظت های مذکور عصاره هیدروالکلی تهیه و به مدت ۷ و ۱۴ روز در دمای ۳۷ درجه سانتی گراد و شرایط تاریکی انکوبه گردیدند. پس از پایان انکوباسیون میزان HbA۱c نمونه ها با استفاده از روش کلریمتریک اندازه گیری شد. داده ها پس از بررسی نرمال بودن توزیع با آزمون Shapiro–Wilk، با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه (One-way ANOVA) و آزمون تعقیبی توکی (Tukey) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تجزیه و تحلیل شدند و سطح معنی داری آماری کمتر از ۰۵/۰ در نظر گرفته شد.نتایج: بر اساس نتایج به دست آمده در روز هفت و شرایط هایپرگلیسمیک ۲۰ میلی مولار گلوکز، میزان هموگلوبین A۱c در گروه های کنترل مثبت و غلظت های ۱/۰، ۵/۰ و ۱ گرم بر دسی لیتر عصاره هیدروالکلی بنه کوهی به ترتیب ۱۴۱/۰ ± ۶۷/۹، ۰۲۱/۰ ± ۶۸/۸، ۲۱۲/۰ ± ۱۶/۹ و ۱۴۱/۰ ± ۴۰/۹ بود. همچنین در روز چهارده و همین شرایط هایپرگلیسمیک، میزان هموگلوبین A۱c در گروه های کنترل مثبت و غلظت های ۱/۰، ۵/۰ و ۱ گرم بر دسی لیتر از عصاره هیدروالکلی بنه کوهی به ترتیب ۱۴۱/۰ ± ۷۲/۹، ۰۲۱/۰ ± ۳۲/۷، ۰۰۲/۰ ± ۵۸/۷ و ۰۰۲/۰ ± ۲۱/۸ بود. آنالیز آماری نتایج مذکور نشان داد که میزان تشکیل هموگلوبین A۱c در گروه های مختلف عصاره هیدروالکلی بنه کوهی در مقایسه با گروه کنترل مثبت به صورت معنی دار کاهش یافته است (P < ۰.۰۵). همچنین در روز هفت و شرایط هایپرگلیسمیک ۴۰ میلی مولار گلوکز، میزان هموگلوبین A۱c در گروه های کنترل مثبت و غلظت های ۱/۰، ۵/۰ و ۱ گرم بر دسی لیتر از عصاره هیدروالکلی بنه کوهی به ترتیب ۵۹۳/۰ ± ۴۲/۱۸، ۰۷۰/۰ ± ۰۷/۱۷، ۳۵۳/۰ ± ۵۸/۱۷ و ۱۲۳/۰ ± ۶۳/۱۷ بود. در روز چهارده نیز میزان هموگلوبین A۱c در گروه های کنترل مثبت و غلظت های ۱/۰، ۵/۰ و ۱ گرم بر دسی لیتر از عصاره به ترتیب ۱۴۱/۰ ± ۵۳/۱۸، ۰۶۷/۰ ± ۴۰/۱۵، ۱۲۴/۰ ± ۱۹/۱۵ و ۱۲۵/۰ ± ۸۶/۱۶ بود. آنالیز آماری نتایج حاکی از کاهش معنی دار میزان تشکیل هموگلوبین A۱c در گروه های مختلف عصاره هیدروالکلی بنه کوهی در مقایسه با گروه کنترل مثبت بود (P < ۰.۰۵).نتیجه گیری: با توجه به نتایج، میوه گیاه بنه کوهی دارای خواص تقلیل دهندگی تشکیل هموگلوبین A۱c، در شرایط هایپرگلیسمیک می باشد. لذا به نظر می رسد از عصاره این گیاه بتوان به عنوان مکمل درمان به منظور کاهش تولید هموگلوبین A۱c و در نتیجه کاهش عوارض ثانویه در موارد افزایش قند خون، نظیر بیماری دیابت، در سگ استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

برون تنی ، بنه کوهی ، کلریمتریک ، هایپرگلیسمی ، هموگلوبین