حکمرانی آب از منظر نهادهای بین المللی تا تحلیل عملکرد برنامه ششم و جایگاه آن در برنامه هفتم توسعه کشور

زمینه و هدف: یکی از سیاست های مهم بخش کشاورزی در سطح کلان، حفظ امنیت غذایی با در نظر گرفتن ارتباط بلاواسطه آن با امنیت ملی و اقتدار حکمرانی است که ضرورت برنامه ریزی در سطح کلان کشور را مشخص می سازد. چالش های جهانی همانند تغییرات آب وهوایی، خشکسالی های مکرر، الگوهای بارندگی غیرقابل پیش بینی و تهدید اکوسیستم ها لزوم همکاری های بین المللی و ملی را در مدیریت منابع آب در این امر افزایش داده که خود نشان از ارتباط مستقیم آن با نحوه حکمرانی منبع حیاتی آب دارد. در راستای نظام برنامه ریزی ملی، یکی از مهمترین اقدامات در تکمیل زنجیره توسعه این امر پیوستگی در فرآیند تدوین، تصویب، اجرا و نظارت بر برنامه است که از طریق سازمان برنامه و بودجه کشور به عنوان تنها متولی صورت می پذیرد. روش بررسی: بنابراین در این نوشتار سعی شده است با تمرکز بر گزارش های مدون عملکرد اهداف کمی در برنامه ششم توسعه در خصوص موضوع آب در بخش کشاورزی و سایر نظام های مرتبط با آن با استفاده از رویکرد تلفیقی تحلیل مرور نظام مند و تحلیل تطبیقی یا تحلیل محتوی کیفی، بررسی میزان همسویی عملکرد برنامه در سطح ملی و ادامه اقدامات سیاست گذار در برنامه هفتم توسعه مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد تا مهمترین چالش های عدم تحقق از دو منظر سازمان های بین المللی و ملی در بازه زمانی ۱۳۹۶ الی ۱۴۰۳ تعیین گردد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد در زیربخش های حکمرانی آب، در خصوص مدیریت منابع آب: کمبود منابع مالی (کد اهمیت ۶)، نبود هماهنگی میان نهادهای مسئول (کد اهمیت ۴) و فقدان داده های دقیق و به روز (کد اهمیت ۳)؛ در بخش بهینه سازی منابع آب: ضعف زیرساخت ها (کد اهمیت ۴)، کمبود منابع مالی (کد اهمیت ۳) و هزینه های بالا (کد اهمیت ۳)؛ در بخش حفاظت از منابع آب: عدم تخصیص اعتبارات پیش بینی شده (کد اهمیت ۶)، تاخیر در تخصیص بودجه و مشکلات نقدینگی (کد اهمیت ۵)؛ در بخش توسعه و ارتقاء زیرساخت ها: کمبود منابع مالی (کد اهمیت ۵)، ضعف در برنامه ریزی، تغییرات اقلیمی و فرسودگی شبکه های توزیع (کد اهمیت ۲) از جمله مهمترین مشکلات اساسی محسوب شدند. بحث و نتیجه گیری: بر این اساس از منظر ملی و بین المللی مشخص است تغییر رویکرد در برنامه هفتم توسعه در مسیر حکمرانی مشارکتی و دیپلماسی آب بوده است و یافته ها، توصیه های مبتنی بر شواهد را جهت بهبود مدیریت آب در برنامه ریزی توسعه ملی آینده ارایه داده است.

کلیدواژه ها:

ایران ، برنامه ششم ، برنامه هفتم ، توسعه ، حکمرانی آب.