تحلیل انتقادی نقش سازمان نهضت سوادآموزی در فرآیند توسعه سیاسی ایران بر اساس اسناد و سیاست های بالادستی (۱۳۵۸–۱۴۰۳)
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 63
فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JMTE-21-2_004
تاریخ نمایه سازی: 15 آبان 1405
چکیده مقاله:
این مقاله با رویکردی انتقادی به تحلیل کارنامه سازمان نهضت سوادآموزی در توسعه سیاسی ایران می پردازد. بر اساس اسناد بالادستی، آمارهای رسمی و گزارش های عملکرد، یافته ها نشان می دهد که اگرچه این سازمان از ابتدای تاسیس در سال ۱۳۵۸ نقش مهمی در کاهش نرخ بی سوادی ایفا کرده و شکاف های جنسیتی و مکانی باسوادی را به طور محسوس کاهش داده است، اما در تحقق ماموریت های مرتبط با توسعه سیاسی ناکام مانده است. تحلیل محتوای برنامه ها و سیاست ها نشان می دهد که تمرکز اصلی نهضت بر سواد پایه (خواندن، نوشتن و حساب ابتدایی) بوده و ابعاد کیفی همچون ارتقای آگاهی مدنی، تقویت مهارت های شهروندی و توانمندسازی سیاسی بزرگسالان بی سواد کمتر مورد توجه قرار گرفته است. شکاف میان اهداف اعلام شده در اسناد بالادستی (مانند سند ریشه کنی بی سوادی ۱۳۹۶ و نامه های رهبری در ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹) و عملکرد واقعی سازمان، بیانگر چالش های ساختاری، کمبود منابع مالی، ناپایداری نیروی انسانی و ضعف هم افزایی نهادی است. یافته ها در چهار مضمون اصلی قابل خلاصه سازی است: ۱) غلبه نگاه ابزاری به سواد؛ ۲) فقدان آموزش های انتقادی و شهروندی؛ ۳) گسست نهادی با نهادهای مدنی و سیاسی؛ و ۴) محدودیت ساختاری در ارتقای مشارکت مدنی و پاسخگویی. مقایسه تطبیقی با تجربه های جهانی، به ویژه گزارش های یونسکو و گزارش های جهانی آموزش بزرگسالان نشان می دهد که در بسیاری از کشورها آموزش بزرگسالان به مثابه بستری برای شهروندی فعال و مشارکت اجتماعی دیده می شود، حال آنکه در ایران، تمرکز بر شاخص های کمی و بی توجهی به کیفیت آموزش، مانع از ایفای این نقش شده است. بر این اساس، بازتعریف ماموریت سازمان نهضت سوادآموزی، اصلاح محتوای آموزشی با رویکرد حقوق شهروندی، توانمندسازی معلمان در استفاده از روش های انتقادی، تقویت پیوند با نهادهای مدنی، و بازنگری در نظام ارزشیابی عملکرد بر اساس شاخص های کیفی، از جمله راهکارهای کلیدی برای ارتقای نقش این سازمان در فرآیند توسعه سیاسی ایران است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
غلامرضا بروجی
دانشگاه ازاد علوم و تحقیقات
محمدرضا اخضریان کاشانی
استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
لیلا نصراللهی وسطی
دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات