اعتبارسنجی مدل صلاحیت های حرفه ای معلمان به مثابه رهبران تربیتی در دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی الگوی صلاحیت های حرفه ای معلمان به مثابه رهبران تربیتی در دوره ابتدایی انجام شد. رویکرد پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش سنتزپژوهی و رویکرد تحلیل مضمون (شبکه مضامین اترید-استرلینگ)، ۱۳۹ سند علمی مرتبط با صلاحیت های حرفه ای و رهبری تربیتی معلمان ابتدایی (۱۳۳ مقاله، ۱ رساله و ۵ کتاب) در بازه زمانی ۲۰۲۴-۲۰۰۵ تحلیل شد. این تحلیل به شناسایی ۱۱۰ شاخص (مضمون پایه) انجامید که در قالب ۴ بعد اصلی (مضمون فراگیر) شامل «توسعه حرفه ای معلمان» (۲۹ گویه)، «نوآوری و فناوری» (۲۲ گویه)، «محیط زیست و خانواده» (۲۴ گویه) و «مدیریت کلاس و اخلاق» (۳۵ گویه) دسته بندی شدند. در بخش کمی، الگوی استخراج شده از طریق پرسشنامه محقق ساخته ۱۱۰ گویه ای در میان نمونه ای ۲۸۲ نفری از معلمان دوره ابتدایی استان مازندران (با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای) اعتبارسنجی شد. روایی محتوایی پرسشنامه با استفاده از نسبت روایی محتوایی (CVR) و پایایی آن با آلفای کرونباخ (همه ابعاد بالای ۰/۹۰) تایید گردید. تحلیل داده های کمی با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی (نرم افزارهای SPSS و AMOS) انجام شد. یافته های بخش کمی نشان داد که همه ۱۱۰ گویه از بار عاملی معنادار برخوردارند و شاخص های برازش مدل (CMIN/DF=۱/۹۱۳، RMSEA=۰/۰۵۷، CFI=۰/۹۳۶، NFI=۰/۹۷۱، IFI=۰/۹۳۷) حاکی از برازش مطلوب مدل چهاربعدی نهایی با داده هاست. بر اساس نتایج، الگوی ارائه شده از اعتبار سازه کافی برخوردار است و می تواند به عنوان چارچوبی نظری و عملی برای بازتعریف نقش معلمان ابتدایی به عنوان رهبران تربیتی در نظام آموزش و پرورش ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

صلاحیت های حرفه ای معلمان ، رهبران تربیتی ، دوره ابتدایی ، اعتبارسنجی الگو.