ماده و جهت: از ارسطو تا سهروردی" >ماده و جهت: از ارسطو تا سهروردی" >ماده و جهت: از ارسطو تا سهروردی" >

<span lang="FA">ماده و جهت: از ارسطو تا سهروردی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 56

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JOP-24-1_012

تاریخ نمایه سازی: 15 آبان 1405

چکیده مقاله:

در منطق ارسطویی - سینوی، میان ماده و جهت قضایا تمایز قائل شده اند. این تمایز در آثار ارسطو چندان آشکار نیست و در آثار فارابی، هرچند میان آن دو تفکیک شده، تمایز آنها به روشنی بیان و تعریف نشده است. بر خلاف این دو معلم بزرگ منطق، در سنت سینوی، دست کم دو رویکرد روشن ولی متفاوت به تمایز ماده و جهت دیده می شود که یکی بسیار مشهور و جاافتاده است و دیگر بسیار غریب و مهجور: (۱) ابن سینا به صراحت جهت را امری لفظی می گیرد و ماده را امری غیر لفظی و «حالت محمول در نسبت با موضوع»، و به عبارتی دیگر، مدلول جهت تعریف می کند. این دیدگاه مشهور و جاافتاده است. (۲) سهروردی اما ماده را خود قضیه منهای جهت یا منهای جهت و سلب در نظر می گیرد. این دیدگاه دوم بسیار غریب و مهجور است و لازم است که به صورت خاص بررسی شود. منطق دانان میان ابن سینا و سهروردی مانند غزالی و ابوالبرکات بغدادی گاه رویکردهای مبهم و دوگانه ای داشته اند که احتمالا در شکل گیری رویکرد سهروردی بی تاثیر نبوده است. این مقاله به گزارش انتقادی این دو رویکرد و دیدگاه های منطق دان های میان ابن سینا و سهروردی می پردازد و در مقاله ی دیگری به پیامدهای این دو دیدگاه در آثار فخر رازی و منطق دان بعدی پرداخته است (فلاحی ۱۴۰۴).

نویسندگان

Asadollah Falahi

استاد گروه منطق، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابعابن سینا، حسین (۱۹۷۰م.)، الشفاء، المنطق، العباره، القاهره، دار الکاتب ...
  • ابن سینا، حسین (۱۳۶۰)، النجاه من الغرق فی بحر الظلمات، ...
  • ابن سینا، حسین (۱۴۰۵ق)، منطق المشرقیین، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی ...
  • ابن سینا، حسین (۱۳۷۰)، المسائل الغریبه العشرینیه، در منطق و ...
  • ابن سینا، حسین (۱۳۸۱)، الاشارات و التنبیهات، تصحیح مجتبی زارعی، ...
  • ابن سینا، حسین (۱۳۹۶)، المختصر الاوسط فی المنطق، مقدمه و ...
  • ارسطو، (۱۳۷۸)، ارگانون، ترجمه میرشمس الدین ادیب سلطانی، تهران، موسسه ...
  • ارسطو (۱۹۸۰م.)، منطق ارسطو، به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت و ...
  • بغدادی، ابو البرکات (۱۳۷۳)، المعتبر فی الحکمه، اصفهان، انتشارات دانشگاه ...
  • رستمی، آرش، علیرضا دارابی، شهلا اسلامی در مقاله «ماده در ...
  • https://doi.org/۱۰.۳۰۴۶۵/lsj.۲۰۲۶.۵۳۰۴۷.۱۵۱۰سهروردی، شهاب الدین (۱۳۳۴)، منطق التلویحات، تحقیق علی اکبر فیاض، ...
  • سهروردی، شهاب الدین (۱۳۷۵آ)، المشارع و المطارحات، در مجموعه مصنفات ...
  • سهروردی، شهاب الدین (۱۳۷۵ب)، حکمه الاشراق، در مجموعه مصنفات شیخ ...
  • سهروردی، شهاب الدین (۱۳۷۵ج)، اللمحات، در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ...
  • سهروردی، شهاب الدین (۱۳۹۱)، حکمه الاشراق، در الحکمه الاشراقیه (مجموعه ...
  • سهروردی، شهاب الدین (۱۳۹۸)، حکمه الاشراق، در مهدی عظیمی (۱۳۹۸). ...
  • عظیمی، مهدی (۱۳۹۸). منطق و معرفت در اندیشه سهروردی، شرح ...
  • غزالی، محمد (۱۹۹۰م.)، معیار العلم فی المنطق، مع شرح لاحمد ...
  • غزالی، محمد (۱۹۹۴م.)، محک النظر، مقدمه و تحقیق و تصحیح ...
  • فارابی، ابونصر محمد (۱۴۰۸ق)، المنطقیات للفارابی، ج ۱، تحقیق محمد ...
  • فارابی، ابونصر محمد (۱۴۰۸ق)، المنطقیات للفارابی، ج ۲، تحقیق محمد ...
  • فلاحی، اسدالله (۱۳۹۵)، «عدم انحصار ماده در مواد ثلاث»، منطق ...
  • فلاحی، اسدالله (۱۴۰۴)، «ماده و جهت نزد فخر رازی و ...
  • یوسف ثانی، سیدمحمود (۱۳۹۳)، «مواد قضایا از نظر سهروردی»، سهروردی ...
  • ReferencesAẓīmī, Mahdī (۲۰۱۹/۱۳۹۸ Sh.). Manṭiq wa Maʿrifat dar Andīshah-yi Suhrawardī, ...
  • al-Baghdādī, Abū al-Barakāt (۱۹۹۴/۱۳۷۳ Sh.), al-Muʿtabar fī al-Ḥikmah, Isfahan, University ...
  • al-Ghazālī, Muḥammad (۱۹۹۰), Miʿyār al-ʿIlm fī al-Manṭiq, with commentary by ...
  • al-Ghazālī, Muḥammad (۱۹۹۴), Miḥakk al-Naẓar, introduction, research, and editing by ...
  • Aristotle (۱۹۸۰), Manṭiq Arisṭū, edited by ʿAbd al-Raḥmān Badawī, Kuwait ...
  • Aristotle (۱۹۹۹/۱۳۷۸ Sh.), Arghānūn [Organon], translated by Mīr Shams al-Dīn ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۱۹۷۰), al-Shifāʾ, al-Manṭiq, al-ʿIbārah, Cairo, Dār al-Kātib al-ʿArabī ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۱۹۸۱/۱۳۶۰ Sh.), al-Najāt min al-Gharq fī Baḥr al-Ẓulumāt, ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۱۹۸۴/۱۴۰۵ AH), Manṭiq al-Mashriqiyyīn, Qom, Marʿashī Najafī Library ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۱۹۹۱/۱۳۷۰ Sh.), “al-Masāʾil al-Gharībah al-ʿAshrīnīyah,” in Manṭiq wa ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۲۰۰۲/۱۳۸۱ Sh.), al-Ishārāt wa al-Tanbīhāt, edited by Mujtabā ...
  • Avicenna, Ḥusayn (۲۰۱۷/۱۳۹۶ Sh.), al-Mukhtaṣar al-Awsaṭ fī al-Manṭiq, introduction and ...
  • Fallahi, Asadollah (۲۰۱۶/۱۳۹۵ Sh.), “The Non-Exclusivity of Matter to the ...
  • Fallahi, Asadollah (۲۰۲۵/۱۴۰۴ Sh.), “Matter and Modality according to Fakhr ...
  • Fārābī, Abū Naṣr Muḥammad (۱۹۸۷/۱۴۰۸ AH), al-Manṭiqīyāt lil-Fārābī, vol. ۱, ...
  • Fārābī, Abū Naṣr Muḥammad (۱۹۸۷/۱۴۰۸ AH), al-Manṭiqīyāt lil-Fārābī, vol. ۲, ...
  • Rustami, Arash, Alireza Darabi, and Shahla Eslami “Matter versus Modality ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۱۹۹۶/۱۳۷۵ Sh. A), al-Mashāriʿ wa al-Muṭāraḥāt, in ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۱۹۹۶/۱۳۷۵ Sh. B), Ḥikmat al-Ishrāq, in Majmūʿah ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۱۹۹۶/۱۳۷۵ Sh. C), al-Lamaḥāt, in Majmūʿah Muṣannafāt ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۲۰۰۶/۱۳۸۵ Sh.), al-Mashāriʿ wa al-Muṭāraḥāt, edited by ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۲۰۱۲/۱۳۹۱ Sh.), Ḥikmat al-Ishrāq, in al-Ḥikmah al-Ishrāqīyah ...
  • Suhrawardī, Shihāb al-Dīn (۲۰۱۹/۱۳۹۸ Sh.), Ḥikmat al-Ishrāq, in Mahdī ‘Aẓīmī ...
  • Yousefthani, Seyed Mahmoud (۲۰۱۴/۱۳۹۳ Sh.), “Materials of Propositions from Suhrawardī’s ...
  • نمایش کامل مراجع