مدل سازی معادلات ساختاری گرایش به مصرف سیگار براساس حمایت اجتماعی و عزت نفس با نقش میانجی سلامت روان در میان دانشجویان علوم پزشکی ارومیه

مقدمه و هدف: مصرف سیگار یکی از تهدیدهای مهم سلامت در بین دانشجویان است و عوامل روان شناختی و اجتماعی در بروز آن نقش اساسی دارند. در پژوهش حاضر نقش واسطه ای سلامت روان در رابطه بین حمایت اجتماعی و عزت نفس با گرایش به مصرف سیگار در دانشجویان علوم پزشکی شهر ارومیه با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفت. روش کار: پژوهش حاضر از نوع توصیفی همبستگی بود و در قالب مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه پژوهش شامل ۴۰۰۰ دانشجوی پردیس دانشگاه علوم پزشکی ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آنان ۳۵۱ نفر به روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران (۱۹۸۸)، عزت نفس روزنبرگ (۱۹۶۵)، گرایش به مصرف سیگار هیل و همکاران (۱۹۹۷) و سلامت روان کیز (۲۰۰۲) بود. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و SmartPLS-۳ نسخه ۳ انجام شد. یافته ها: براساس یافته ها، عزت نفس (P<۰/۰۱ ، β=۰/۴۵۴) و حمایت اجتماعی (P<۰/۰۱ ، β=۰/۴۷۹) به طور معنا داری پیش بینی کننده سلامت روان بودند. همچنین حمایت اجتماعی (P<۰/۰۱ ، β=-۰/۴۷۵) و سلامت روان (P<۰/۰۱، β=-۰/۱۳۳) به طور منفی و معنادار پیش بینی کننده گرایش به مصرف سیگار بودند. در حالی که ارتباط مستقیم عزت نفس با گرایش به مصرف سیگار معنادار نبود (P>۰/۰۵). همچنین با استفاده از روش بوت استرپ نتیجه گیری شد سلامت روان در بررسی ارتباط عزت نفس و حمایت اجتماعی با گرایش به مصرف سیگار دارای نقش واسطه ای است و ارتباط غیرمستقیم از طریق میانجی سلامت روان معنادار بود و مدل پژوهش نیز از برازش مطلوبی برخوردار بود (GOF=۰/۵۷۸ ،۰/۰۴۴= SRMR ،۰/۸۲۹= NFI). نتیجه گیری: تقویت حمایت اجتماعی و ارتقای سلامت روان می تواند با کاهش مصرف سیگار دانشجویان مرتبط باشد. طراحی و اجرای برنامه های جامع پیشگیری از مصرف سیگار در دانشگاه ها، با تمرکز بر تقویت منابع حمایتی و ارتقای بهزیستی روان شناختی دانشجویان، می تواند رویکردی کاربردی برای کاهش گرایش به مصرف سیگار و ارتقای سلامت آنان باشد؛ ازاین رو توجه هم زمان به عوامل اجتماعی و سلامت روان در برنامه ریزی و اجرای مداخلات پیشگیرانه در محیط های دانشگاهی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

Social support ، Self-Concept ، Smoking ، Mental health ، حمایت اجتماعی ، عزت نفس ، مصرف سیگار ، سلامت روان