شناسایی و اولویت بندی عوامل ایجاد دوباره کاری در پروژه های احداث و بهسازی خطوط ریلی و تدوین راهبردهای کاهش آن با استفاده از QSPM-SWOT مطالعه موردی محور ریلی خرمشهر - شلمچه

دوباره کاری یکی از چالش های مهم در پروژه های عمرانی به ویژه پروژه های ریلی است که می تواند موجب افزایش هزینه، اتلاف منابع، تاخیر در اجرا و کاهش بهره وری شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر دوباره کاری در پروژه های احداث و بهسازی خطوط ریلی و ارائه راهبردهای کاهش آن در محور ریلی خرمشهر - شلمچه انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر رویکرد کمی و از حیث اجرا توصیفی - پیمایشی با رویکرد مطالعه موردی است. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته شامل ۳۶ گویه در شش بعد گردآوری شد و ۶۰ پرسشنامه معتبر از متخصصان پروژه های ریلی مورد تحلیل قرار گرفت. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، شاخص اهمیت نسبی، آزمون فریدمن، ضریب توافق کندال، ماتریس های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی، تحلیل SWOT و ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی استفاده شد. یافته ها نشان داد که پایایی ابزار مطلوب بوده و آلفای کرونباخ کل پرسشنامه ۰.۹۲۱ است. همچنین نتایج آزمون فریدمن وجود تفاوت معنادار میان عوامل دوباره کاری را تایید کرد. بر اساس رتبه بندی، عوامل ضعف هماهنگی میان کارفرما، مشاور و پیمانکار مهم ترین عامل دوباره کاری شناخته شد. پس از آن نقص مطالعات ژئوتکنیکی و شناخت ناکافی بستر پروژه و فشار ناشی از تسریع غیرمنطقی عملیات اجرایی قرار گرفتند. نتایج تحلیل راهبردی نیز نشان داد که راهبرد استقرار سامانه یکپارچه مدیریت اسناد نقشه ها و تغییرات و سپس کنترل کیفیت مرحله ای همراه با نقاط توقف اجباری موثرترین راهبردهای کاهش دوباره کاری هستند. در مجموع کاهش دوباره کاری در پروژه های ریلی مستلزم رویکردی پیشگیرانه مبتنی بر مدیریت اطلاعات، هماهنگی نهادی و کنترل نظام مند کیفیت است.

کلیدواژه ها:

دوباره کاری ، پروژه های ریلی ، مدیریت ساخت ، کنترل کیفیت ، QSPM ، SWOT ، محور خرمشهر - شلمچه