رویکردهای نوین ارزش گذاری دارایی های نامشهود اقتصاد دیجیتال داده، نرم افزار و الگوریتم

در اقتصاد دیجیتال معاصر، داده ها، نرم افزارها و الگوریتم ها به ستون های اصلی خلق ارزش و مزیت رقابتی بنگاه ها تبدیل شده اند. شواهد بین المللی نشان می دهد که سرمایه گذاری در سرمایه های دانش بنیان و داده محور در دهه های اخیر تقریبا چهار برابر سریع تر از سرمایه گذاری در دارایی های ملموس رشد کرده است که بیانگر تخصیص مجدد ساختاری سرمایه در اقتصاد جهانی است (TEGOVA ۲۰۲۶). با وجود این اهمیت روزافزون، ارزش گذاری این دارایی ها به دلیل ماهیت غیر ملموس، فقدان بازار، فعل وابستگی به بافت، عدم قطعیت بالا و تغییرپذیری سریع همواره یکی از چالش برانگیزترین حوزه های مالی و حسابداری بوده است. این مقاله به بررسی رویکردهای نوین ارزش گذاری دارایی های نامشهود مرتبط با اقتصاد دیجیتال با تاکید بر سه دسته اصلی یعنی داده، نرم افزار و الگوریتم می پردازد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی و مرور سیستماتیک آخرین تحولات استانداردهای ارزش گذاری شامل ۲۱۰ IVS (نسخه ۲۰۲۵)، ۳۸ IAS و استاندارد نوین اروپایی EVS-IA ۲۰۲۶ را مورد واکاوی قرار می دهد. یافته ها نشان می دهد که رویکردهای سنتی مبتنی بر سه روش هزینه، بازار و درآمد هر چند کماکان مبانی اصلی ارزش گذاری را تشکیل می دهند اما برای ارزش گذاری دارایی های مدرن مانند مدل های هوش مصنوعی، پایگاه های داده اختصاصی و سیستم های نرم افزاری پیچیده ناکارآمد هستند. رویکردهای نوین شامل روش اختیارات واقعی، شبیه سازی مونت کارلو، رویکرد سیستمی و مدل های ترکیبی کمی-کیفی هستند که با بهره گیری از داده های کلان و تحلیل سناریو امکان ارزش گذاری دقیق تر و شفاف تر را فراهم می آورند. نتایج پژوهش نشان می دهد که هم افزایی بین استانداردهای حسابداری، ارزش گذاری و حسابرسی برای ایجاد زبانی مشترک در ارزش گذاری دارایی های نامشهود دیجیتال ضروری است و چارچوب نهادی چهار محوری شناخت، حقوقی، حمایت عمومی، ارزش گذاری تدریجی و تامین مالی مبتنی بر بازار می تواند شکاف موجود بین نوآوری دیجیتال و تامین مالی را پر کند.

کلیدواژه ها:

ارزش گذاری ، دارایی های نامشهود ، اقتصاد دیجیتال ، پایگاه داده ، نرم افزار ، الگوریتم