پاسخی معماری به سالمندی جمعیت ایران

تحولات جمعیتی ایران در دهه های اخیر ضرورت بازنگری در برنامه ریزی و طراحی فضاهای ویژه سالمندان را بیش از گذشته آشکار کرده است. نسل پرجمعیت متولد دهه ۱۳۶۰ که بزرگ ترین گروه جمعیتی کشور محسوب می شود، طی دو دهه آینده وارد دوره سالمندی خواهد شد و این، تغییر تقاضا برای مراکز اقامتی و مراقبتی سالمندان را به طور چشمگیری افزایش می دهد. در چنین شرایطی طراحی سرای سالمندی باید فراتر از پاسخگویی به نیازهای درمانی و مراقبتی بوده و با ایجاد محیطی پویا، ایمن و انسان محور زمینه ارتقای سرزندگی و کیفیت زندگی سالمندان را فراهم آورد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعات کتابخانه ای ضمن بررسی مبانی نظری نمونه های موفق معماری داخلی و خارجی را تحلیل کرده و مهم ترین مولفه های موثر بر سرزندگی سالمندان را استخراج کرده است. نتایج نشان می دهد که بهره گیری از نور طبیعی، فضاهای سبز، خوانایی، محیط دسترسی آسان، فضاهای تعاملی، انعطاف پذیری کالبدی و ارتباط با جامعه پیرامون نقش تعیین کننده ای در افزایش سلامت روان، احساس تعلق، مشارکت اجتماعی و رضایت از زندگی سالمندان دارد. از این رو، توسعه مراکز سالمندی مبتنی بر اصول معماری انسان محور یکی از الزامات آینده نظام برنامه ریزی شهری ایران خواهد بود.

کلیدواژه ها:

سالمندی ، سرزندگی ، معماری ، کیفیت زندگی ، سرای سالمندی