چارچوب حکمرانی استراتژیک برای مدیریت ریسک های امنیت سایبری در زیرساخت های حیاتی مبتنی بر نانوتکنولوژی و هوش مصنوعی

همگرایی فناوری های نانو و هوش مصنوعی در زیرساخت های حیاتی اگرچه کارایی و دقت بی سابقه ای را به ارمغان آورده است، اما سطح حمله و پیچیدگی ریسک های سایبری را به طور تصاعدی افزایش داده و روش های سنتی مدیریت ریسک را با چالش مواجه ساخته است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک چارچوب حکمرانی استراتژیک برای مدیریت ریسک های امنیت سایبری در زیرساخت های حیاتی مبتنی بر نانوتکنولوژی و هوش مصنوعی انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته است. در بخش کیفی، با مرور نظام مند، ادبیات ۳۵ زیرشاخص اولیه استخراج و سپس در سه دور دلفی با حضور ۲۰ نفر از خبرگان غربالگری و نهایی گردید. در بخش کمی برای اولویت بندی مولفه ها از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) با مشارکت ۱۵ خبره استفاده شد. نتایج دلفی منجر به اجماع بر روی ۳۷ زیرشاخص در هفت لایه اصلی شد و ضریب توافق کندال از ۵۸۲ در دور اول به ۷۸۵ در دور سوم افزایش یافت. یافته های AHP نشان داد که لایه مدیریت ریسک فناوری های نوین با وزن ۲۵۶ بالاترین اولویت را دارد و زیر شاخص ارزیابی ریسک یکپارچگی نانو هوش مصنوعی با وزن ۰/۰۷۳ مهم ترین زیر شاخص چارچوب است. لایه های امنیت زنجیره تامین (۰/۱۸۴) و هوشمندی تهدیدات (۰/۱۵۲) در رتبه های بعدی قرار گرفتند نرخ ناسازگاری تمامی ماتریس ها کمتر از ۱۰ بود که سازگاری قضاوت ها را تایید می کند. چارچوب هفت لایه ای ارائه شده با اولویت بندی معیارها می تواند به عنوان ابزاری کارآمد برای متولیان امنیت زیرساخت های حیاتی در جهت شناسایی، ارزیابی و پاسخ به ریسک های پیچیده ناشی از کاربرد توامان نانوتکنولوژی و هوش مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی استراتژیک ، مدیریت ریسک ، امنیت سایبری ، زیرساخت های حیاتی ، نانوتکنولوژی ، هوش مصنوعی