هوش مصنوعی در علوم تربیتی و آموزش فرصتها و چالشها در مدارس ایران

هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل کاربرد ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند یاددهی یادگیری و مدیریت آموزشی در مقاطع متوسطه اول و دوم ایران است. با توجه به گسترش ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر سامانه های آموزش تطبیقی، چت بات های آموزشی، برنامه های تحلیل گر عملکرد تحصیلی و دستیارهای هوشمند این پژوهش می کوشد ضمن مرور ادبیات نظری و تجربی مهم ترین، فرصت ها، چالش ها و الزامات به کارگیری این ابزارها در مدارس ایرانی را بررسی کند. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و از روش مروری و تحلیل محتوای مفهومی برای استخراج مضامین استفاده شده است. جامعه پژوهش مطالعات و منابع داخلی و خارجی مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و نیز سیاست های کلان آموزش و پرورش ایران است. یافته ها نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی، از جمله سامانه های آموزش هوشمند و تطبیقی، سامانه های تحلیل یادگیری (Learning Analytics)، چت بات ها و دستیارهای گفت وگو محور مانند Chat، نرم افزارهای تصحیح خودکار، آزمون و سیستم های توصیه گر آموزشی می توانند در شخصی سازی، یادگیری، پایش پیشرفت تحصیلی، مشاوره تحصیلی، مدیریت کلاس درس و آموزش الکترونیک نقش مهمی ایفا کنند، به ویژه که این فناوری ها کاملا منطبق بر روحیات نوجوانان نسل زد (Gen Z) و مهارت های نرم ایشان می باشد. با این حال چالش هایی همچون کمبود زیرساخت های فناورانه، نابرابری دسترسی، فقدان سواد داده ای و سواد هوش مصنوعی در معلمان، دغدغه های اخلاقی و حریم خصوصی و مقاومت فرهنگی در برابر فناوری های نوین تحقق کامل این ظرفیت ها را با محدودیت روبرو کرده است. در پایان پیشنهاد هایی برای سیاست گذاران، مدیران مدارس و معلمان جهت بهره گیری بهینه و مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی در مقاطع متوسطه اول و دوم ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تکنولوژی آموزشی ، آموزش و پرورش ایران ، یادگیری شخصی سازی شده