اقتصاد دیجیتال و پویاییهای ارزش افزوده در بخش خدمات ایران

گذار از الگوهای سنتی منبع محور به ساختارهای نوین دانش بنیان جایگاه اقتصاد دیجیتال را به عنوان موتور محرک بهره وری کل عوامل در کانون توجه سیاست گذاری های توسعه قرار داده است. با وجود این، نحوه اثرگذاری فناوری اطلاعات و ارتباطات بر بخش های مولد در اقتصادهای در حال توسعه همواره با ابهاماتی همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی اثرات پویا و متقابل مولفه های اقتصاد دیجیتال و انباشت سرمایه بر ارزش افزوده بخش خدمات در اقتصاد ایران به تبیین نقش زیرساخت های نوین در نوسازی این بخش کلیدی می پردازد. بدین منظور با بهره گیری از داده های سری زمانی طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ و به کارگیری رهیافت اقتصادسنجی خودرگرسیون با وقفه های توزیع شده (ARDL)، روابط کوتاه مدت و بلندمدت میان متغیرها مورد آزمون قرار گرفت. یافته های تجربی حاصل از برآورد ضرایب پویا، ضمن تایید وجود پدیده پارادوکس بهره وری در کوتاه مدت نشان می دهد که نفوذ اینترنت و انباشت سرمایه فیزیکی به دلیل اصطکاک های ساختاری و نهادی تاثیر آنی و معناداری بر ارتقای ارزش افزوده خدمات نداشته اند. این نتایج با به چالش کشیدن دیدگاه های خوش بینانه مبنی بر رشد خودکار ناشی از صرف توسعه زیرساخت دیجیتال، بیانگر آن است که فناوری اطلاعات برای اثرگذاری مثبت بر رشد اقتصادی نیازمند یک دوره گذار جهت غلبه بر سختی های ساختاری و ادغام موثر در تار و پود فعالیت های اقتصادی است. در نهایت این مطالعه نتیجه می گیرد که تحقق منافع اقتصادی دیجیتالی شدن در ایران تنها منوط به دسترسی کمی به اینترنت نبوده بلکه نیازمند سیاست های مکمل جهت بلوغ فناوری و تعمیق زنجیره ارزش در بخش خدمات است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد دیجیتال ، الگوی ARDL ، بخش خدمات ، پارادوکس بهره وری