بررسی جایگاه داوری الکترونیکی در حل و فصل اختلافات تجاری

شتاب گیری اقتصاد دیجیتال و گسترش روابط تجاری در بسترهای الکترونیکی کارآمدی الگوهای کلاسیک دادرسی و داوری تجاری را با تردید روبه رو کرده و زمینه ظهور داوری الکترونیکی را به عنوان یکی از اشکال اصلی حل و فصل اختلافات تجاری فراهم ساخته است. داوری الکترونیکی که در آن از مرحله انعقاد موافقت نامه داوری تا تبادل لوایح، استماع و صدور رای از ابزارهای ارتباطی و سامانه های دیجیتال استفاده می شود، در عین برخورداری از مزیت هایی چون سرعت، کاهش هزینه و سهولت مشارکت فرامرزی با پرسش های جدی درباره اعتبار، رضایت، تضمین دادرسی منصفانه، امنیت سایبری و قابلیت اجرای آراء مواجه است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند ادبیات مبتنی بر مطالعه تطبیقی روی رویه نهادهای داوری بین المللی و تجارب کشورهایی مانند ویتنام و اندونزی می کوشد جایگاه عملی داوری الکترونیکی را در حل و فصل اختلافات تجاری تبیین و چالش های هنجاری و نهادی آن را واکاوی کند. یافته ها نشان می دهد که هرچند دیجیتالی شدن جریان رسیدگی داوری می تواند به افزایش کارایی و دسترسی به عدالت اقتصادی بینجامد اما در غیاب تنظیم تقنینی هوشمند، استانداردهای مشترک در حوزه ادله دیجیتال و امنیت اطلاعات و پروتکل های روشن برای برگزاری جلسات مجازی خطر تضعیف اعتماد به آرای داوری الکترونیکی و تعارض آن با قواعد شناسایی و اجرای آراء در نظام های ملی پابرجا خواهد ماند.

کلیدواژه ها:

داوری الکترونیکی ، حل و فصل اختلافات تجاری ، دادرسی منصفانه ، ادله دیجیتال ، امنیت سایبری