تدوین مدل مفهومی مولفه های حس مکان در گونه های مختلف مسکن

حس مکان به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در مطالعات محیطی و سکونتی نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و تقویت پیوند انسان با محیط زندگی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل مفهومی حس مکان در محیط های مسکونی انجام شده است. بدین منظور با بهره گیری از روش توصیفی و مرور نظام مند ادبیات نظری و پیشینه پژوهش مهم ترین ابعاد و مولفه های موثر بر شکل گیری حس مکان استخراج و طبقه بندی شدند. یافته ها نشان داد که حس مکان در محیط مسکونی تحت تاثیر چهار بعد اصلی شامل کالبدی فضایی، اجتماعی، ادراکی شناختی و ویژگی های جمعیتی قرار دارد. بعد کالبدی فضایی شامل کیفیت فرم و سازمان فضایی، خوانایی، زیبایی و قابلیت های عملکردی محیط است. بعد اجتماعی به تعاملات اجتماعی، امنیت، تعلق اجتماعی و روابط همسایگی اشاره دارد. بعد ادراکی شناختی نیز در برگیرنده معانی ذهنی، خاطرات، هویت، رضایت و تجربه زیسته ساکنان است. همچنین ویژگی های جمعیتی نظیر سن، جنسیت، مدت سکونت و سطح تحصیلات به عنوان عوامل زمینه ای بر شدت و نحوه ادراک حس مکان اثرگذارند. بر اساس نتایج مدل مفهومی ارائه شده نشان می دهد که تعامل هم زمان این ابعاد می تواند به تقویت حس مکان در دو گونه اصلی سکونت شامل مسکن ویلایی و آپارتمانی منجر شود. این مدل می تواند مبنایی برای برنامه ریزی، طراحی و سیاست گذاری در حوزه مسکن با رویکرد ارتقای کیفیت سکونت و رضایتمندی ساکنان باشد.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، گونه مسکن ، ویلایی ، آپارتمانی