اگزوزوم های هوشمند عبور از سد خونی مغزی و هدف گیری دوگانه در آلزایمر و پارکینسون

بیماریهای آلزایمر و پارکینسون از شایعترین اختلالات تحلیل برنده عصبی هستند که با تجمع پروتئین های سمی (آمیلوئید بتا و تاو در آلزایمر و آلفا-سینوکلئین در پارکینسون) و التهاب عصبی مزمن مشخص می شوند. بزرگترین مانع در درمان این بیماری ها سد خونی مغزی است که عبور بیش از ۹۸ درصد داروها را غیر ممکن می سازد. اگزوزوم ها به عنوان نفوذوزیکول های طبیعی، توانایی منحصربه فردی در عبور از این سد دارند. این مقاله مروری به بررسی نقش اگزوزوم های مهندسی شده با واسطه گیرنده در عبور از سد خونی مغزی و هدف قرار دادن همزمان دو پاتولوژی اصلی می پردازد. مهندسی سطح اگزوزوم با لیگاندهای هدفمند مانند پپتید RVG اتصال اختصاصی به گیرنده های سلول های اندوتلیال سد را فراهم کرده و فرآیند ترارسانی را آغاز می نماید. این فرآیند شامل چهار مرحله اتصال، اندوسیتوز، عبور از سیتوپلاسم و رهایی در مغز است. اگزوزوم ها قابلیت بارگذاری همزمان دو دسته دارو را دارند؛ داروهای ضدپروتئین و داروهای ضدالتهاب. نتایج مطالعات نشان داده است که اگزوزوم های مهندسی شده می توانند تجمع پروتئین های سمی را تا بیش از ۵۰ درصد کاهش دهند، التهاب عصبی را مهار کرده و عملکرد حافظه و حرکت را بهبود بخشند. این نانو حامل ها سه تا ده برابر بیشتر از اگزوزوم های ساده در مغز تجمع می یابند. علی رغم چالش هایی مانند هزینه بالای تولید، زیست سازگاری بالا و عدم سمیت قابل توجه، اگزوزوم های مهندسی شده را به گزینه ای امیدوار کننده برای درمان بیماری های آلزایمر و پارکینسون تبدیل کرده است.

کلیدواژه ها:

اگزوزوم ، سد خونی مغزی ، ترارسانی ، آلزایمر ، پارکینسون ، هدف گیری دوگانه