پودرهای کیتوسانی حاوی ترکیب عصاره میخک و نانوذرات روی برای کنترل پاتوژن خاکزی Fusarium sp در گیاه تکتوروم

گیاهان زینتی به دلیل تنوع رنگ گونه و زیبایی ظاهری جایگاه ویژه ای در میان علاقه مندان و پرورش دهندگان خانگی دارند؛ بطوریکه در سال ۲۰۲۴ ارزشی فراتر از ۵۵ میلیارد دلار در بازار جهانی به خود اختصاص داده اند. در میان آنها گیاه تکتوروم (Sempervivum tectorum) به واسطه مقاومت نسبی در برابر خشکی و جذابیت ظاهری از محبوبیت بالایی برخوردار است. با این حال فعالیت پاتوژن های خاکزی مانند فوزاریوم، تهدیدی جدی برای سلامت این گیاهان محسوب شده که می توانند تا بیش از ۵۰٪ از گیاه را از بین ببرند. در این پژوهش کپسول هایی با پوشش کیتوسانی حاوی کمپلکس عصاره میخک (Syaygium aromaticum) و نانوذرات روی اکسید (ZnO) طراحی گشته تا با تکنیک رهایش هوشمند، بیماری پوسیدگی و پژمردگی ناشی از Fusarium sp در گیاه تکتوروم را کنترل کنند. آنالیزهای ساختاری SEM، FT-IR و UV-Visible صحت سنتز نانوذرات، حضور ترکیبات فعال زیستی و سازوکار رهایش تدریجی را تایید کردند. همچنین پیک های حاصل از تست UV-Vis، فرضیه رهایش تدریجی و موثر ترکیب فعال از کپسول های کیتوسانی را تایید کردند. پایش pH خاک نشان داد که فعالیت قارچ سبب کاهش pH از ۷ به حدود ۶ شده و شرایط لازم برای تخریب پوشش کیتوسانی را فراهم می کند. نتایج آزمون های in vivo و in vitro نشان دادند که فرمولاسیون ۱ نسبت برابر عصاره و نانوذره با حفظ ۶۰٪ سلامت گیاه و ایجاد هاله عدم رشد بیش از ۳۶ میلی متر عملکرد موثرتری نسبت به سایر گروه ها داشته است. آزمون آماری ANOVA گرفته شده نیز معناداری تفاوت میان تیمارها را تایید کرد. این مطالعه نشان داد که استفاده از ترکیبات طبیعی و زیست سازگار در قالب کپسول های هوشمند می تواند راهکاری موثر و کم خطر برای کنترل پاتوژن های خاکزی در مقیاس خانگی باشد.

کلیدواژه ها:

تکتوروم ، کیتوسان ، عصاره میخک ، نانوذرات روی اکسید ، فوزاریوم ، رهایش هوشمند