نقش اینترنت اشیا و پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در بهینه سازی زنجیره تامین صنایع پتروشیمی

تحول دیجیتال در صنایع پتروشیمی موجب شده است که بهره گیری از فناوری های نوین نظیر اینترنت اشیای صنعتی (Industrial Internet of Things: IIoT)، پایش هوشمند تجهیزات و هوش مصنوعی به یکی از عوامل کلیدی در ارتقای عملکرد زنجیره تامین تبدیل شود. در این صنایع وجود تجهیزات پیچیده، فرآیندهای تولید پیوسته، هزینه های بالای توقف تولید و نوسانات عرضه و تقاضا ضرورت استفاده از سامانه های هوشمند برای تصمیم گیری مبتنی بر داده را بیش از پیش آشکار ساخته است. هدف این مقاله بررسی نقش اینترنت اشیای صنعتی و پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در بهینه سازی زنجیره تامین صنایع پتروشیمی و ارائه یک چارچوب مفهومی برای یکپارچه سازی این فناوری ها است. این پژوهش با روش مرور نظام مند منابع علمی و تحلیل مطالعات منتشر شده در ژورنال های معتبر بین المللی کاربرد فناوری های IIoT، پردازش لبه و مه (Edge/Fog Computing) و الگوریتم های یادگیری ماشین را در حوزه های نگهداری و تعمیرات پیش بینانه، پیش بینی تقاضا، مدیریت موجودی، پایش وضعیت تجهیزات و بهینه سازی حمل و نقل بررسی می کند. بر اساس یافته های پژوهش، چارچوبی چهار لایه شامل لایه حسگرهای اینترنت اشیا، لایه پردازش Edge/Fog، لایه تحلیل مبتنی بر هوش مصنوعی و لایه تصمیم گیری زنجیره تامین پیشنهاد می شود. این چارچوب امکان جمع آوری، پردازش و تحلیل بلادرنگ داده های صنعتی را فراهم کرده و با بهبود کیفیت تصمیم گیری موجب کاهش هزینه های عملیاتی، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، کاهش توقف های ناخواسته تولید، بهینه سازی سطح موجودی و افزایش تاب آوری زنجیره تامین می شود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که همگرایی فناوری های اینترنت اشیای صنعتی، پایش هوشمند و هوش مصنوعی می تواند به عنوان یکی از مهم ترین محرک های تحول دیجیتال در صنایع پتروشیمی، زمینه ارتقای بهره وری، کاهش ریسک های عملیاتی و ایجاد مزیت رقابتی پایدار را فراهم سازد. همچنین پیشنهاد می شود در پژوهش های آینده از مدل های یادگیری عمیق، دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) و یادگیری تقویتی برای توسعه سامانه های تصمیم یاری هوشمند در زنجیره تامین صنایع پتروشیمی استفاده شود.

کلیدواژه ها:

اینترنت اشیای صنعتی(IIoT) ، هوش مصنوعی ، پایش هوشمند ، زنجیره تامین ، صنایع پتروشیمی